Reclinic
หมอคณินทร์
หน้าแรก › บทความสุขภาพ › ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม › อาการหลังผ่าตัด
บทความสุขภาพ · ข้อเข่า · หลังผ่าตัด
อาการหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม
เข่าบวม รอยช้ำ เข่าอุ่น แบบไหนปกติ
หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม หลายคนกังวลเมื่อเห็นเข่าบวมขึ้นในวันที่ 3–4 มีรอยช้ำลามลงมาที่น่องและข้อเท้า หรือรู้สึกว่าเข่าอุ่นกว่าอีกข้าง อาการเหล่านี้พบได้บ่อย และส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้นเองเมื่อดูแลตัวเองถูกวิธี บทความนี้อธิบายว่าแต่ละอาการเกิดจากอะไร มักอยู่นานแค่ไหน ดูแลอย่างไร และอาการแบบไหนที่ควรมาพบแพทย์

เขียนและทบทวนโดย รศ.นพ. คณินทร์ เอี่ยมธนาภรณ์
ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ (ว.35052) · ทบทวนล่าสุด พฤศจิกายน 2569 · อ่านประมาณ 7 นา ที
ภาพรวม: อาการหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า อยู่นานแค่ไหน
ตารางนี้สรุปอาการที่พบบ่อยหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ระยะเวลาเป็นค่าเฉลี่ยจากงานวิจัย แต่ละคนอาจเร็วหรือช้ากว่านี้ได้ สิ่งสำคัญคืออาการควรค่อย ๆ ดีขึ้นตามเวลา
เป็นนานแค่ไหน
ควรมาพบแพทย์ถ้า
เข่าบวม
บวมมากขึ้นใน 3–7 วันแรก [1] ยุบลงชัดเจนใน 6–12 สัปดาห์ และอาจบวมเล็กน้อยหลังเดินหรือยืนนานได้ 6–12 เดือน [2][3]
บวมแดงร้อนมากขึ้น มีไข้ หรือน่องบวมและปวด
รอยช้ำ
เห็นชัดในสัปดาห์แรก แล้วค่อย ๆ เลื่อนลงต่ำ จางลงในประมาณ 2–3 สัปดาห์ ผู้สูงอายุอาจนานกว่านั้น
ช้ำขยายกว้างเร็ว ต้นขาบวมตึงแข็ง หรือแผลมีเลือดซึมมาก
เข่าอุ่น
อุ่นชัดในสัปดาห์แรก แล้วค่อ ย ๆ ลดลง อาจอุ่นเล็กน้อยได้ถึงประมาณ 1 ปี [6]
กลับมาแดงร้อนมากขึ้น มีไข้ หรือแผลมีน้ำซึม
ชาข้างแผล
ชาที่ผิวด้านนอกของแผลตั้งแต่หลังผ่าตัด บริเวณที่ชาเล็กลงเรื่อย ๆ ใน 6–12 เดือน
ปวดแสบร้อน หรือเจ็บแปลบเหมือนไฟช็อตข้างแผล
ตึงหลังเข่า
พบบ่อยใน 6 สัปดาห์แรก ตอนพยายามเหยียดเข่า เหยียดได้ดีขึ้นทีละน้อย ส่วนใหญ่ภายใน 1 ปี
ครบ 3 เดือนแล้วยังเหยียดไม่สุดชัดเจน หรือปวดน่องและน่องบวม
เป็นนานแค่ไหน
เข่าบวม
บวมมากขึ้นใน 3–7 วันแรก [1] ยุบลงชัดเจนใน 6–12 สัปดาห์ และอาจบวมเล็กน้อยหลังเดินหรือยืนนานได้ 6–12 เดือน [2][3]
รอยช้ำ
เห็นชัดในสัปดาห์แรก แล้วค่อย ๆ เลื่อนลงต่ำ จางลงในประมาณ 2–3 สัปดาห์ ผู้สูงอายุอาจนานกว่านั้น
เข่าอุ่น
อุ่นชัดในสัปดาห์แรก แล้วค่อย ๆ ลดลง อาจอุ่นเล็กน้อยได้ถึงประมาณ 1 ปี [6]
ชาข้างแผล
ชาที่ผิวด้านนอกของแผลตั้งแต่หลังผ่าตัด บริเวณที่ชาเล็กลงเรื่อย ๆ ใน 6–12 เดือน อ่านเรื่องชาข้างแผล →
ตึงหลังเข่า
พบบ่อยใน 6 สัปดาห์แรก ตอนพยายามเหยียดเข่า เหยียดได้ดีขึ้นทีละน้อย ส่วนใหญ่ภายใน 1 ปี อ่านเรื่องตึงหลังเข่า →
ควรมาพบแพทย์ถ้า
เข่าบวม
บวมแดงร้อนมากขึ้น มีไข้ หรือน่องบวมและปวด
รอยช้ำ
ช้ำขยายกว้างเร็ว ต้นขาบวมตึงแข็ง หรือแผลมีเลือดซึมมาก
เข่าอุ่น
กลับมาแดงร้อนมากขึ้น มีไข้ หรือแผลมีน้ำซึม
ชาข้างแผล
ปวดแสบร้อน หรือเจ็บแปลบเหมือนไฟช็อตข้างแผล
ตึงหลังเข่า
ครบ 3 เดือนแล้วยังเหยียดไม่สุดชัดเจน หรือปวดน่องและน่องบวม
ระยะเวลาเป็นค่าเฉลี่ยจากงานวิจัย ไม่ใช่เส้นตายของแต่ละคน หากอาการค่อย ๆ ดีขึ้นทีละน้อย แม้จะช้ากว่าคนอื่นบ้าง ส่วนใหญ่ยังเป็นการฟื้นตัวตามปกติ
เข่าบวมหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า
เข่าบวมเป็นการตอบสนองตามธรรมชาติของร่างกายต่อการผ่าตัด เนื้อเยื่อรอบข้อมีการอักเสบเพื่อซ่อมแซมตัวเอง และมีเลือดกับน้ำเหลืองซึมอยู่ในเนื้อเยื่อ การศึกษาที่วัดอาการบวมทุกวันพบว่า เข่าและขาบวมเพิ่มขึ้นประมาณวันละ 10% ใน 3 วันแรก และบวมสูงสุดในวันที่ 6–8 หลังผ่าตัด [1] จึงไม่แปลกที่บางคนรู้สึกว่าเข่าบวมขึ้นหลังกลับบ้านแล้ว จากนั้นจะค่อย ๆ ยุบลง แต่ที่ 3 เดือนยังบวมกว่าก่อนผ่าตัดประมาณ 10% [2] และราว 7 ใน 10 คนยังบวมเล็กน้อยที่วัดได้เมื่อครบ 2 ปี ซึ่งไม่ได้ทำให้ใช้งานเข่าได้แย่ลง [3]
ลักษณะของอาการบวมที่พบได้
การลดบวมช่วยให้ปวดน้อยลงและฝึกงอเหยียดเข่าได้ง่ายขึ้น เพราะอาการบวมสัมพันธ์กับกล้ามเนื้อต้นขาที่อ่อนแรงและการเดินที่ช้าลง [2] ระหว่างผ่าตัด แพทย์ให้ยาลดการเสียเลือด (tranexamic acid) ทุกรายที่ไม่มีข้อห้าม ซึ่งงานวิจัยที่รวบรวมพบว่าเป็นวิธีที่ช่วยลดบวมได้สม่ำเสมอ ร่วมกับการประคบเย็นในช่วง 2 สัปดาห์แรก [7][8]
รอยฟกช้ำที่ต้นขา หลังเข่า และน่อง
เลือดที่เสียหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าส่วนใหญ่ไม่ได้ไหลออกทางแผล แต่ซึมอยู่ในเนื้อเยื่อรอบเข่าและขา ประมาณครึ ่งหนึ่งหรือมากกว่าของเลือดที่เสียทั้งหมด [9] จึงเห็นเป็นรอยช้ำได้ แม้แผลจะแห้งดี ในการศึกษาของ รศ.นพ. คณินทร์ และคณะ ในผู้ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า 40 รายที่ได้รับยาป้องกันลิ่มเลือด พบรอยช้ำใต้ผิวหนังประมาณ 1 ใน 5 รายภายใน 2 สัปดาห์ บางรายเห็นในวันที่ 4 บางรายเห็นในวันที่ 14 และไม่พบก้อนเลือดใต้แผล [4]
เลือดไหลลงตามแรงโน้มถ่วง
รอยช้ำที่เริ่มรอบเข่า มักค่อย ๆ เลื่อนลงไปที่หลังเข่า น่อง ข้อเท้า หรือหลังเท้าในช่วง 1–2 สัปดาห์ จึงไม่ต้องตกใจหากเห็นรอยช้ำใหม่ที่ข้อเท้าทั้งที่เข่าดีขึ้นแล้ว
ต้นขาบริเวณที่รัดสายห้ามเลือด
ระหว่างผ่าตัดมีการรัดสายห้ามเลือดที่ต้นขาตลอดการผ่าตัด บางรายจึงปวดตื้อ ๆ ที่ต้นขา งานวิจัยที่รวบรวมพบว่าเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยในช่วงแรก [10] และมักดีขึ้นภายใน 2–3 สัปดาห์
ยาป้องกันลิ่มเลือด
หลังผ่าตัดผู้ป่วยส่วนใหญ่ได้รับแอสไพรินประมาณ 35 วัน ยาป้องกันลิ่มเลือดทุกชนิดอาจทำให้ช้ำง่ายขึ้นบ้าง แต่ไม่ควรหยุดยาเอง เพราะการป้องกันลิ่มเลือดสำคัญกว่า หากกังวลให้สอบถามแพทย์ก่อน
สีของรอยช้ำ
รอยช้ำจะเปลี่ยนสีจากม่วงคล้ำเป็นเขียวและเหลือง แล้วจางไปในประมาณ 2–3 สัปดาห์ ผู้สูงอายุอาจใช้เวลานานกว่านั้น
รอยช้ำที่ขยายกว้างขึ้นเร็ว ต้นขาหรือเข่าบวมตึงแข็งและปวดมาก หรือแผลมีเลือดซึมมาก ควรมาพบแพทย์
เข่าอุ่น มีเสียงคลิก และอาการอื่นที่พบได้
นอกจากบวมและช้ำ ยังมีอาการอื่นที่ผู้ป่วยมักถามบ่อย ส่วนใหญ่ไม่อันตราย และค่อย ๆ ดีขึ้น
เข่าอุ่นกว่าอีกข้าง
มีเสียงคลิกในเข่า
การศึกษาผู้ป่วยกว่า 2,000 รายพบว่าประมาณ 3 ใน 10 รายได้ยินเสียงคลิกหรือเสียงในเข่าหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า [11] เกิดจากผิวข้อเทียมกระทบกันเวลางอเหยียด ถ้าไม่ปวดหรือบวมเพิ่ม ส่วนใหญ่ไม่อันตราย
ข้อเท้าและหลังเท้าบวม
น้ำที่ซึมอยู่รอบเข่าไหลลงตามแรงโน้มถ่วง โดยเฉพาะหลังนั่งห้อยขาหรือเดินนาน ยุบลงเมื่อนอนยกขา แต่ถ้าน่องข้างเดียวบวมและปวด ควรรีบติดต่อแพทย์
ตุ่มน้ำหรือผื่นรอบพลาสเตอร์
พบประมาณ 3 ใน 100 ราย [12] บางคนแพ้กาวของพลาสเตอร์ หรือผิวพองจากแรงตึงเมื่อเข่าบวม ไม่ควรเจาะหรือแกะเอง และควรแจ้งแพทย์ เพราะตุ่มน้ำใกล้แผลต้องดูแลอย่างใกล้ชิดเพื่อป้องกันการติดเชื้อ
อ่านเรื่องอาการปวดหลังผ่าตัดในแต่ละช่ วงเวลา ผ่าตัดเปลี่ยนข้อแล้วยังปวด ปกติไหม →
อีก 2 อาการที่ผู้ป่วยถามบ่อย
✓ ชาข้างแผลผ่าตัด ผิวด้านนอกของแผลชา พบประมาณ 7 ใน 10 ราย เกิดจากเส้นประสาทผิวหนังเส้นเล็กที่วิ่งผ่านแนวแผล ไม่เกี่ยวกับกำลังกล้ามเนื้อ และส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้นใน 6–12 เดือน อ่านเรื่องชาข้างแผล →
✓ ตึงหลังเข่า เหยียดเข่าไม่สุด พบบ่อยใน 6 สัปดาห์แรก ส่วนใหญ่ดีขึ้นเมื่อฝึกเหยียดเข่าทุกวัน ไม่ควรหนุนหมอนใต้เข่าเวลานอน และควรวางหมอนใต้น่องหรือส้นเท้าแทน อ่านเรื่องตึงหลังเข่า →
ดูแลตัวเองที่บ้าน เพื่อลดบวมและช้ำ
1
ประคบเย็นเป็นช่วง ๆ
ครั้งละไม่เกิน 15–20 นาที วันละหลายครั้ง โดยเฉพาะหลังบริหาร ใช้ผ้าคั่นระหว่างความเย็นกับผิวเสมอ และระวังไม่ให้พลาสเตอร์เปียก งานวิจัยพบว่าช่วยลดปวดและบวมได้เล็กน้อยในสัปดาห์แรก [8]
2
ยกขาสูงโดยให้เข่าเหยียดตรง
นอนยกขาให้สูงกว่าระดับหน้าอก วางหมอนรองใต้น่องหรือส้นเท้า ไม่วางใต้เข่า เพื่อไม่ให้เข่าเคยชินกับท่างอ ดูภาพท่าที่ถูกต้อง →
3
กระดกข้อเท้าบ่อย ๆ
กระดกข้อเท้าขึ้นลงช้า ๆ ทุกชั่วโมงที่นั่งหรือนอน ช่วยให้เลือดไหลเวียนและลดบวมที่เท้า
4
เดินเป็นช่วงสั้น ๆ
เดินครั้งละไม่นานหลายครั้งต่อวัน ดีกว่าเดินนานครั้งเดียวจนเข่าบวมมาก แล้วนอนพักยกขา
5
รับประทานยาตามที่แพทย์สั่ง
ยาแก้ปวดและยาป้องกันลิ่มเลือด ให้รับประทานจนครบ ไม่ควรซื้อยาชุด ยาลูกกลอน หรือผลิตภัณฑ์ที่ไม่ทราบส่วนผสมมารับประทานเอง นอนไม่หลับหรือท้องผูกหลังผ่าตัด อ่านวิธีดูแล →
6
ไม่นวดแรงบริเวณที่บวมหรือช้ำ
ไม่ควรนวดแรง ๆ ทาสมุนไพร หรือวางของร้อนบนเข่าและแผล เพราะอาจทำให้บวมหรือช้ำมากขึ้น
อ่านวิธีดูแลแผล ท่าบริหาร และการเดินหลังผ่าตัด การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม →
เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์
อาการส่วนใหญ่ในบทความนี้ค่อย ๆ ดีขึ้นเอง แต่อาการต่อไปนี้ควรได้รับการตรวจ ไม่ควรรอจนถึงวันนัด
บวมมากขึ้นแทนที่จะค่อย ๆ ยุบ
โดยเฉพาะหลังสัปดาห์ที่ 2 ถ้าบวมแดงร้อนรอบเข่า ร่วมกับปวดมากขึ้นหรือมีไข้ อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อ ควรมาพบแพทย์โดยเร็ว
ช้ำขยายเร็ว หรือต้นขาบวมตึงแข็ง
อาจมีเลือดออกสะสมใต้ผิวหนังหรือในข้อ หรือแผลมีเลือดหรือน้ำเหลืองซึมมาก ควรมาพบแพทย์
น่องบวม ปวด หรือกดเจ็บ
ลิ่มเลือดอุดตันที่มีอาการพบประมาณ 1–3 ใน 100 รายภายใน 3 เดือน แม้ได้รับยาป้องกัน ส่วนใหญ่เป็นลิ่มเลือดเล็กที่น่อง [13] ส่วนชนิดที่รุนแรงในหลอดเลือดดำใหญ่ที่ต้นขาหรือที่ปอด พบประมาณ 1 ใน 200 ราย [14] ควรรีบติดต่อแพทย์ ถ้ากำลังวางแผนเดินทางไกล อ่านวิธีป้องกันลิ่มเลือดระหว่างเดินทาง →
ตุ่มน้ำหรือผิวลอกใกล้แผล
ควรแจ้งแพทย์ให้ตรวจดู [12]
เหยียดหรืองอเข่าได้น้อยลง ไม่ดีขึ้นตามที่ฝึก
ควรมาพบแพทย์ก่อนวันนัด เพราะช่วง 3 เดือนแรกเป็นช่วงสำคัญของการฝึก
⚠ ควรมาพบแพทย์โดยเร็ว หากมี
ไข้ ข้อบวมแดงร้อนมากขึ้น แผลมีน้ำหรือหนองซึม ปวดมากขึ้นทันที หรือน่องบวมและปวด หากหายใจเหนื่อยหรือเจ็บหน้าอก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ส่วนข้อสงสัยอื่น สอบถาม รศ.นพ. คณินทร์ ได้ทาง LINE @khaninclinic หรือ Facebook khaninortho
อ่านต่อ
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อแล้วยังปวด ป กติไหม
ปวดนานแค่ไหนในแต่ละช่วงหลังผ่าตัด และเมื่อไหร่ควรตรวจหาสาเหตุ
การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม
ดูแลแผล ท่าบริหาร การเดิน และยาที่ได้รับกลับบ้าน
เรื่องเล่าจากผู้ป่วย
คลิปสั้นที่ผู้ป่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมเล่าความรู้สึกของตัวเองช่วงพักฟื้น
ชาข้างแผลหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า
ผิวด้านนอกของ แผลชา เกิดจากอะไร นานแค่ไหน และดูแลอย่างไร
ตึงหลังเข่า เหยียดเข่าไม่สุด
ทำไมจึงตึง หายเมื่อไหร่ และท่าบริหารเหยียดเข่าพร้อมภาพ
คำถามที่พบบ่อย
เอกสารอ้างอิง
Loyd BJ, et al. Development of a reference chart to monitor postoperative swelling following total knee arthroplasty. Disabil Rehabil 2020;42:1767–1774.
Pua YH. The time course of knee swelling post total knee arthroplasty and its associations with quadriceps strength and gait speed. J Arthroplasty 2015;30:1215–1219.
Barton KI, et al. Postoperative swelling did not return to preoperative levels in most patients two years after total knee arthroplasty. J Arthroplasty 2026;41:S243–S248.
Hongnaparak T, Janejaturanon J, Iamthanaporn K, et al. Aspirin versus rivaroxaban to prevent venous thromboembolism after total knee arthroplasty: a double-blinded, randomized controlled trial. Rev Bras Ortop (Sao Paulo) 2022;57:741–746.
Phruetthiphat OA, et al. Anterior skin numbness after total knee arthroplasty: a prospective comparison study between diabetic and non-diabetic patients. J Orthop 2020;22:12–16.
Jesry F, et al. Skin temperature change following infected and non-infected total knee arthroplasty: a systematic review. Cureus 2025;17:e84549.
McGarry L, et al. Swelling management in total knee arthroplasty: a systematic review. JBJS Rev 2025;13(9).
Aggarwal A, et al. Cryotherapy following total knee replacement. Cochrane Database Syst Rev 2025;10:CD007911.
Sehat KR, Evans RL, Newman JH. Hidden blood loss following hip and knee arthroplasty. J Bone Joint Surg Br 2004;86:561–565.
Boutros M, et al. Total knee arthroplasty with or without a tourniquet: a meta-analysis of randomized controlled trials. Eur J Orthop Surg Traumatol 2025;35:397.
Nam D, et al. What is the frequency of noise generation in modern knee arthroplasty and is it associated with residual symptoms? Clin Orthop Relat Res 2017;475:83–90.
Weinblatt AI, et al. Peri-incisional blisters after total knee arthroplasty: risk factors and clinical implications. J Arthroplasty 2026 (online ahead of print).
CRISTAL Study Group (Sidhu VS, et al.). Effect of aspirin vs enoxaparin on symptomatic venous thromboembolism in patients undergoing hip or knee arthroplasty: the CRISTAL randomized trial. JAMA 2022;328:719–727.
Shivakumar S, et al. Rivaroxaban then aspirin vs. aspirin alone after total hip or knee arthroplasty. N Engl J Med 2026;395:1885–1895.
ข้อมูลในบทความนี้ใช้ประกอบการดูแลตัวเองเบื้องต้น ไม่ใช้แทนการตรวจและคำแนะนำจากแพทย์