top of page

Reclinic
หมอคณินทร์

บทความสุขภาพ · ข้อเข่า · ท่าบริหาร

ตึงหลังเข่า เหยียดเข่าไม่สุด
หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า ฝึกอย่างไรให้เหยียดได้

หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม หลายคนรู้สึกตึงที่ข้อพับหลังเข่า เหยียดเข่าไม่สุด หรือเดินแล้วเข่ายังงออยู่เล็กน้อย อาการนี้พบบ่อยในช่วง 6 สัปดาห์แรก และส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อฝึกเหยียดเข่าทุกวัน การเหยียดเข่าให้ได้ตรงสำคัญต่อการยืนและเดินให้มั่นคง บทความนี้อธิบายสาเหตุ ระยะเวลา ท่าบริหารพร้อมภาพ และอาการที่ควรมาพบแพทย์

รศ.นพ. คณินทร์ เอี่ยมธนาภรณ์ ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ Reclinic หาดใหญ่

เขียนและทบทวนโดย รศ.นพ. คณินทร์ เอี่ยมธนาภรณ์

ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ (ว.35052) · ทบทวนล่าสุด พฤศจิกายน 2569 · อ่านประมาณ 6 นาที

เหยียดเข่าไม่สุดหลังผ่าตัด

1 ใน 10

ราย ในช่วงแรก [1]

ขาดไม่เกิน 15° ดีขึ้นจนเกือบสุด

9 ใน 10

ภายในประมาณ 1 ปี [1]

การเหยียดเข่ายังดีขึ้นได้ถึง

3 ปี

หลังผ่าตัด [2]

ที่ 3 เดือนยังขาด 15° ขึ้นไป

มักไม่หายเอง

ควรพบแพทย์ [3]

ทำไมจึงตึงหลังเข่า

ฝึกบ่อย ๆ แต่ครั้งละไม่นาน รับประทานยาแก้ปวดตามที่แพทย์สั่งก่อนฝึกได้ ความตึงเล็กน้อยระหว่างฝึกเป็นเรื่องปกติ แต่ไม่ควรฝืนจนปวดมาก ท่าเหล่านี้เป็นคำแนะนำตามแนวปฏิบัติ ระยะเวลาและจำนวนครั้งปรับได้ตามที่แพทย์แนะนำ

แต่ถ้าครบ 3 เดือนแล้วยังเหยียดเข่าขาดไปตั้งแต่ 15 องศาขึ้นไป มักไม่หายเอง [3] และผู้ที่เหยียดเข่าไม่สุดตั้งแต่ 10 องศาขึ้นไปมีการเดินและการใช้งานเข่าแย่กว่า [5] ช่วง 3 เดือนแรกจึงเป็นช่วงสำคัญของการฝึก แพทย์จะวัดการเหยียดเข่าให้ทุกครั้งที่มาตามนัด

ท่าบริหารเหยียดเข่า

✓  เนื้อเยื่อหลังเข่าหดสั้นมาก่อนผ่าตัด ผู้ที่ข้อเข่าเสื่อมมานานมักงอเข่าเล็กน้อยตลอดเวลาเพื่อลดปวด เอ็นและกล้ามเนื้อด้านหลังเข่าจึงหดสั้น หลังผ่าตัดเข่าถูกจัดให้ตรงขึ้น เนื้อเยื่อเหล่านี้ต้องใช้เวลายืดออก ผู้ที่เหยียดเข่าไม่สุดมากก่อนผ่าตัดจึงมักใช้เวลานานกว่า [2]

✓  อาการบวมและรอยช้ำหลังเข่า น้ำและเลือดที่ซึมลงไปบริเวณข้อพับทำให้แน่นตึง และจะดีขึ้นเมื่ออาการบวมยุบลง อ่านเรื่องเข่าบวมและรอยช้ำ →

✓  ท่าที่สบายตอนปวด การหนุนหมอนใต้เข่า นั่งงอเข่า หรือนอนตะแคงงอเข่านาน ๆ ทำให้สบายในตอนนั้น แต่ทำให้เข่าเคยชินกับท่างอ การศึกษาหนึ่งพบว่าผู้ที่นอนหงายหลังผ่าตัด เหยียดเข่าได้ดีกว่าผู้ที่นอนตะแคงเมื่อครบ 1 เดือน (ขาดประมาณ 3 องศา เทียบกับ 6 องศา) [4]

ตึงหลังเข่า หายเมื่อไหร่

การศึกษาผู้ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่ากว่า 1,600 รายพบว่า ประมาณ 1 ใน 10 รายยังเหยียดเข่าไม่สุดหลังผ่าตัด และในกลุ่มที่ขาดไม่เกิน 15 องศา ประมาณ 9 ใน 10 รายเหยียดได้เกือบสุดภายในประมาณ 1 ปี [1] อีกการศึกษาหนึ่งพบว่าการเหยียดเข่ายังดีขึ้นต่อได้ถึง 3 ปี [2]

1. วางส้นเท้าบนผ้าม้วน

นอนหงาย วางผ้าขนหนูม้วนใต้ส้นเท้า ให้หลังเข่าลอยจากที่นอน ปล่อยให้เข่าค่อย ๆ ยืดลงตามน้ำหนักขา ประมาณ 10 นาที วันละ 3–4 ครั้ง ระหว่างนั้นเกร็งต้นขากดเข่าลงเป็นระยะ

ภาพวาดผู้ป่วยนอนหงาย วางผ้าขนหนูม้วนไว้ใต้ส้นเท้า ให้หลังเข่าลอยจากที่นอน และเข่าค่อย ๆ ยืดลงตามน้ำหนักขา

2. เหยียดเข่าบนเก้าอี้

นั่งเก้าอี้ ใช้เก้าอี้อีกตัวรองใต้ข้อเท้าให้ใต้เข่าลอย เกร็งกล้ามเนื้อต้นขาให้เข่าเหยียดตรง ค้างไว้ 10 วินาที ใช้มือช่วยกดเหนือเข่าเบา ๆ ได้

ภาพวาดผู้ป่วยนั่งเก้าอี้ วางข้อเท้าบนเก้าอี้อีกตัว เหยียดเข่าตรง และใช้มือกดเหนือเข่าเบา ๆ

3. เกร็งต้นขากดเข่าลง

นอนหงายขาเหยียด เกร็งกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้าให้หลังเข่ากดลงกับที่นอน ค้างไว้ 5–10 วินาที ทำ 10 ครั้ง วันละหลายรอบ

ภาพวาดผู้ป่วยนอนหงายขาเหยียด เกร็งกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้าให้หลังเข่ากดลงกับที่นอน

4. กระดกข้อเท้า

กระดกข้อเท้าขึ้นลงช้า ๆ 10–20 ครั้ง ทุกชั่วโมงที่นั่งหรือนอน ช่วยลดบวมที่เท้า และทำให้น่องยืดออก

ภาพวาดผู้ป่วยนอนหงาย กระดกข้อเท้าขึ้นและลงช้า ๆ

ท่านอนและการยกขาที่ถูกต้อง

เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์

ครบ 3 เดือนแล้ว ยังเหยียดเข่าไม่สุดชัดเจน

หรือเหยียดได้น้อยลงแทนที่จะดีขึ้น ควรมาพบแพทย์ก่อนวันนัด [3]

ปวดน่อง น่องบวม แข็ง หรือกดเจ็บ

ไม่ใช่ความตึงหลังเข่าตามปกติ อาจเป็นลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ ซึ่งพบประมาณ 1–3 ใน 100 รายภายใน 3 เดือน แม้ได้รับยาป้องกัน [6] ควรรีบติดต่อแพทย์

มีก้อนนูนที่ข้อพับหลังเข่า หรือหลังเข่าบวมตึงมาก

ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจ

ปวดมากจนฝึกไม่ได้

แม้รับประทานยาแก้ปวดตามที่แพทย์สั่งแล้ว ควรแจ้งแพทย์ เพื่อปรับยาให้ฝึกได้ต่อ

⚠  ควรมาพบแพทย์โดยเร็ว หากมี

ไข้ ข้อบวมแดงร้อนมากขึ้น แผลมีน้ำหรือหนองซึม ปวดมากขึ้นทันที หรือน่องบวมและปวด หากหายใจเหนื่อยหรือเจ็บหน้าอก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ส่วนข้อสงสัยอื่น สอบถาม รศ.นพ. คณินทร์ ได้ทาง LINE @khaninclinic หรือ Facebook khaninortho

อ่านต่อ

อาการหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า แบบไหนปกติ

เข่าบวม รอยช้ำ เข่าอุ่น และอาการอื่นที่พบได้หลังผ่าตัด

ผ่าตัดเปลี่ยนข้อแล้วยังปวด ปกติไหม

ปวดนานแค่ไหนในแต่ละช่วงหลังผ่าตัด และเมื่อไหร่ควรตรวจหาสาเหตุ

เรื่องเล่าจากผู้ป่วย

คลิปสั้นที่ผู้ป่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมเล่าความรู้สึกของตัวเองช่วงพักฟื้น

ชาข้างแผลหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า

ผิวด้านนอกของแผลชา เกิดจากอะไร นานแค่ไหน และดูแลอย่างไร

การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม

ดูแลแผล ท่าบริหาร การเดิน และยาที่ได้รับกลับบ้าน

ภาพวาดเปรียบเทียบท่านอนยกขา ด้านซ้ายถูกต้อง วางหมอนใต้น่องและส้นเท้าให้เข่าเหยียดตรง ด้านขวาไม่ถูกต้อง วางหมอนใต้เข่าทำให้เข่างอค้าง

✓  ยกขาโดยวางหมอนใต้น่องหรือส้นเท้า ให้เข่าเหยียดตรงและสูงกว่าระดับหน้าอก ช่วยทั้งลดบวมและยืดหลังเข่าไปพร้อมกัน

✓  ไม่ควรหนุนหมอนใต้เข่าเวลานอน แม้จะสบายในตอนนั้น แต่ทำให้เข่าค้างอยู่ในท่างอ นอนหงายให้เข่าเหยียดเป็นส่วนใหญ่ของคืน [4]

การบริหารเองที่บ้านตามคำแนะนำได้ผลใกล้เคียงกับการไปทำกายภาพบำบัดที่โรงพยาบาลในผู้ป่วยส่วนใหญ่ ดูท่าบริหารงอเข่าและการดูแลอื่น ๆ ได้ที่ การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม → เมื่อเหยียดและงอเข่าได้ดีแล้ว ค่อย ๆ ฝึกนั่งพื้นและคุกเข่าได้ อ่านวิธีฝึกนั่งพื้นและคุกเข่า →

คำถามที่พบบ่อย

นัดตรวจกับหมอคณินทร์

เหยียดเข่าไม่สุดหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า ปรึกษา รศ.นพ. คณินทร์ ได้วันอังคาร–พฤหัสบดี 17.00–19.00 น. และเสาร์–อาทิตย์ 9.00–12.00 น.
โทร 062-498-3913 · LINE @khaninclinic · Facebook khaninortho

เอกสารอ้างอิง

ข้อมูลในบทความนี้ใช้ประกอบการดูแลตัวเองเบื้องต้น ไม่ใช้แทนการตรวจและคำแนะนำจากแพทย์

bottom of page