Reclinic
หมอคณินทร์
หน้าแรก › บริการ › ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทีย ม › ข้อเข่าเทียม
บทความสุขภาพ · ข้อเข่า
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ที่หาดใหญ่
การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมคือการตกแต่งผิวข้อเข่าที่สึกออก แล้วครอบด้วยผิวข้อโลหะ มีแผ่นพลาสติกคั่นกลางแทนกระดูกอ่อน เพื่อลดอาการปวดและช่วยให้เดินได้ดีขึ้น เหมาะกับผู้ที่ข้อเข่าเสื่อมรุนแรง และรักษาด้วยวิธีไม่ผ่าตัดมาหลายวิธีแล้วยังปวดจนรบกวนชีวิตประจำวัน รศ.นพ. คณินทร์ ตรวจประเมินที่ Reclinic และผ่าตัดที่โรงพยาบาลสงขลานครินทร์หรือโรงพยาบาลกรุงเทพหาดใหญ่ ส่วนการผ่าตัดโดยใช้หุ่นยนต์ช่วย VELYS ทำที่โรงพยาบาลสงขลานครินทร์เท่านั้น
เขียนและทบทวนโดย รศ.นพ. คณินทร์ เอี่ยมธนาภรณ์
ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ (ว.35052) · ทบทวนล่าสุด ตุลาคม 2569 · อ่านประมาณ 7 นาที
เวลาผ่าตัด
1–1.5 ชม.
อยู่ในห้องผ่าตัดประมาณ 2–2.5 ชม.
เริ่มลุกเดิน
12–24 ชม.
หลังผ่าตัด ด้วยอุปกรณ์ช่วยเดิน
กลับบ้าน
วันที่ 2–3
หลังผ่าตัด
ใครควรพิจารณาผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า
การรักษาข้อเข่าเสื่อมขึ้นกับความรุนแรงของโรคและความต้องการของผู้ป่วย ผู้ที่ยังไม่เคยรักษามาก่อนจะเริ่มจากวิธีไม่ผ่าตัด เช่น ลดน้ำหนัก บริหารกล้ามเนื้อต้นขา ปรับกิจวัตร ใช้ยา หรือฉีดยาเข้าข้อ หากรักษาหลายวิธีแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น แพทย์อาจเสนอการผ่าตัด
สัญญาณที่ควรมาปรึกษาเรื่องการผ่าตัด
✓ ปวดเข่าจนเดินได้ระยะสั้นลง ขึ้นลงบันไดหรือลุกจากเก้าอี้ลำบาก
✓ ปวดตอนกลางคืนหรือปวดขณะพัก
✓ เข่าโก่ง เข่าเก หรือเหยียดเข่าไม่สุด
✓ ภาพเอกซเรย์พบช่องข้อแคบหรือชิดกันมาก
✓ รักษาด้วยยา กายภาพบำบัด หรือยาฉีดมาแล้ว อาการไม่ดีขึ้น
การผ่าตัดเป็นการตัดสินใจร่วมกันระหว่างผู้ป่วยกับแพทย์ หลังจากเข้าใจทั้งประโยชน์และความเสี่ยงแล้ว
ผู้ที่ข้อเข่าเสื่อมเพียงด้านใน อาจพิจารณาผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วน (UKA) →
ข้อเข่าเสื่อมทั้ง 2 ข้าง อ่าน ผ่าตัดเปลี่ยนข้อ 2 ข้างพร้อมกัน หรือทีละข้าง →
ข้อเข่าเทียมคืออะไร
ส่วนที่เปลี่ยน
ผิวข้อด้านล่างของกระดูกต้นขาและด้านบนของกระดูกหน้าแข้ง (บางรายรวมผิวหลังลูกสะบ้า) ไม่ได้ตัดทั้งข้อออก
วัสดุ
ผิวข้อโลหะยึดกับกระดูก มีแผ่นพลาสติกทางการแพทย์คั่นกลาง ทำหน้าที่แทนกระดูกอ่อน
ข้อมูลผู้ป่วยกว่า 54,000 รายในสหราชอาณาจักรพบว่า เมื่อครบ 20 ปี ประมาณ 90% ของข้อเข่าเทียมยังใช้งานได้โดยไม่ต้องผ่าตัดแก้ไข [1] และข้อมูลจากทะเบียนข้อเทียมหลายประเทศพบว่า ประมาณ 82% ยังใช้งานได้เมื่อครบ 25 ปี [2] ระยะเวลาจริงขึ้นกับอายุ น้ำหนักตัว กิจกรรม และการดูแลตัวเอง
ผ่าตัดข้อเข่าโดยใช้หุ่นยนต์ช่วย VELYS
VELYS เป็นระบบหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดข้อเข่าที่ไม่ต้องทำ CT scan ก่อนผ่าตัด ระบบจะวัดรูปร่างกระด ูกและความตึงของเอ็นรอบข้อระหว่างผ่าตัด ช่วยวางแผนตำแหน่งข้อเทียมให้เหมาะกับเข่าของผู้ป่วยแต่ละคน และช่วยตัดกระดูกให้ตรงตามแผน ศัลยแพทย์เป็นผู้ผ่าตัดและควบคุมทุกขั้นตอน ข้อเทียมที่ใส่เป็นข้อเข่าเทียมแบบเดียวกับการผ่าตัดแบบมาตรฐาน
ไม่ต้องทำ CT ก่อนผ่าตัด
ไม่ต้องนัดตรวจเพิ่มและไม่ต้องรับรังสีจาก CT เพราะระบบเก็บข้อมูลระหว่างผ่าตัด [3]
วางข้อเทียมได้แม่นยำและสม่ำเสมอ
ฟื้นตัวช่วงแรก
การรวบรวมงานวิจัยของระบบ VELYS พบว่าคะแนนการใช้งานเข่าช่วงแรกดีกว่า ปวดขณะพักน้อยกว่า และนอนโรงพยาบาลสั้นกว่าเฉลี่ยประมาณครึ่งวัน เมื่อเทียบกับการผ่าตัดแบบมาตรฐาน [7]
ผลระยะยาว
ยังไม่มีข้อมูลว่าการใช้หุ่นยนต์ทำให้ข้อเทียมใช้งานได้นานขึ้น ต้องรอผลการศึกษาระยะยาว [8]
ผ่าตัดแบบมาตรฐาน
ใช้หุ่นยนต์ช่วย (VELYS)
การวัดและตัดกระดูก
ศัลยแพทย์ใช้เครื่องมือวัดและแนวตัดมาตรฐาน
ศัลยแพทย์วางแผนจากข้อมูลที่ระบบวัดระหว่างผ่าตัด หุ่นยนต์ช่วยตัดกระดูกตามแผน
ต้องทำ CT ก่อนผ่าตัด
ไม่ต้อง
ไม่ต้อง
ความสม่ำเสมอของการวางข้อเทียม
ได้ผลดีในผู้ป่วยส่วนใหญ่
การฟื้นตัวช่วงแรก
ตามมาตรฐาน
ดีกว่าเล็กน้อยในงานวิจัยที่รวบรวม [7]
ข้อมูลผลระยะยาว
มีข้อมูลติดตามหลายสิบปี [2]
ยังไม่มีข้อมูลระยะยาว [8]
โรงพยาบาล
สงขลานครินทร์ หรือกรุงเทพหาดใหญ่
สงขลานครินทร์เท่านั้น
ผ่าตัดแบบมาตรฐาน
การวัดและตัดกระดูก
ศัลยแพทย์ใช้เครื่องมือวัดและแนวตัดมาตรฐาน
ต้องทำ CT ก่อนผ่าตัด
ไม่ต้อง
ความสม่ำเสมอของการวางข้อเทียม
ได้ผลดีในผู้ป่วยส่วนใหญ่
การฟื้นตัวช่วงแรก
ตามมาตรฐาน
ข้อมูลผลระยะยาว
มีข้อมูลติดตามหลายสิบปี [2]
โรงพยาบาล
สงขลานครินทร์ หรือกรุงเทพหาดใหญ่
ใช้หุ่นยนต์ช่วย (VELYS)
ผู้ป่วยส่วนใหญ่ได้ผลดีจากการผ่าตัดทั้งสองแบบ แพทย์จะแนะนำแบบที่เหมาะกับสภาพข้อเข่าและความต้องการของผู้ป่วย ค่าใช้จ่ายของแต่ละแบบแตกต่างกัน สอบถามได้ที่คลินิก
เตรียมตัวก่อนผ่าตัด
สิ่งที่ควรทำก่อนวันผ่าตัด
✓ ตรวจเตรียมความพร้อมกับอายุรแพทย์และวิสัญญีแพทย์ตามที่นัด
✓ แจ้งยาที่ใช้อยู่ทั้งหมด แพทย์จะบอกว่ายาตัวไหนต้องหยุดก่อนผ่าตัด เช่น ยาป้องกันเลือดแข็งตัวอย่างแอสไพริน หรือยาละลายลิ่มเลือดบางชนิด (ไม่ควรหยุดยาเอง กรุณาปรึกษาแพทย์ก่อน)
✓ บริหารกล้ามเนื้อต้นขาทุกวันตั้งแต่ก่อนผ่าตัด
✓ ถ้ามีฟันผุ แผลที่ผิวหนัง หรือการติดเชื้อที่ไหน ให้รักษาก่อนผ่าตัด
✓ จัดบ้านให้ปลอดภัย เช่น ทางเดินโล่ง มีราวจับในห้องน้ำ เก้าอี้มีที่วางแขน
✓ งดน้ำและอาหารตามเวลาที่โรงพยาบาลแจ้ง
อ่านรายละเอียดการเตรียมตัว ท่าบริหาร ยาที่ต้องแจ้งแพทย์ และวันนอนโรงพยาบาล →
ถ้ากังวลว่าสิทธิที่มีใช้ได้หรือไม่ หรือค่าใช้จ่ายขึ้นกับอะไร สอบถามเบื้องต้นทาง LINE หรือ Facebook ได้ หรืออ่าน ผ่าตัดเปลี่ยนข้อ ใช้สิทธิ์อะไรได้บ้าง →
วันผ่าตัดและการพักฟื้น
1
วันผ่าตัด
ส่วนใหญ่ใช้การฉีดยาชาที่หลัง ใช้เวลาผ่าตัดจริงประมาณ 1–1.5 ชั่วโมง (อยู่ในห้องผ่าตัดประมาณ 2–2.5 ชั่วโมง รวมการให้ยาระงับความรู้สึกและการเตรียมตัว) ไม่ใส่สายระบายเลือด เย็บแผลด้วยไหมละลายซึ่งไม่ต้องตัดไหม และควบคุมควา มปวดด้วยยาหลายชนิดร่วมกัน
2
12–24 ชั่วโมงหลังผ่าตัด
เริ่มลุกยืนและเดินด้วยอุปกรณ์ช่วยเดินพร้อมนักกายภาพบำบัด เริ่มฝึกงอและเหยียดเข่า และได้รับยาป้องกันลิ่มเลือดอุดตัน
3
กลับบ้านวันที่ 2–3 หลังผ่าตัด
เมื่อเดินได้ปลอดภัยและงอเข่าได้ตามเป้าหมาย
4
2–4 สัปดาห์แรก
ใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน ดูแลแผลให้แห้ง ฝึกงอเข่าทุกวัน ประคบเย็นเมื่อบวม
5
4–8 สัปดาห์
ส่วนใหญ่กลับมาขับรถได้ประมาณ 4–6 สัปดาห์ เมื่อหยุดยาแก้ปวดที่ทำให้ง่วงแล้ว เดินได้มั่นคง และเหยียบเบรกแรง ๆ ได้โดยไม่ปวด งานวิจัยพบว่าความเร็วในการเหยียบเบรกกลับมาเท่าก่อนผ่าตัดประมาณ 4 สัปดาห์หลังผ่าตัดเข่าข้างขวา [9] ผู้ที่ทำงานนั่งโต๊ะส่วนใหญ่กลับไปทำงานได้ใน 6–8 สัปดาห์ งานที่ใช้แรงมากต้องรอนานกว่านั้นตามที่แพทย์ประเมิน
6
3 เดือนแรก
ช่วงสำคัญของการฝึกงอเข่า การฝึกสม่ำเสมอช่วยให้เข่างอได้ดีและป้องกันเข่าติด
นัดตรวจที่ 2 สัปดาห์ 6 สัปดาห์ 3 เดือน 6 เดือน และ 1 ปี จากนั้นปีละครั้ง อ่านการดูแลตัวเองหลังกลับบ้าน →
ความเสี่ยงของการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า
ผู้ป่วยส่วนใหญ่ปวดน้อยลงและเดินได้ดีขึ้น แต่ผลแตกต่างกันในแต่ละคน งานวิจัยแบบรวบรวมพบว่าประมาณ 1 ใน 5 ของผู้ผ่าตัดข้อเข่ายังมีอาการปวดเรื้อรังบางส่วนหลังผ่าตัด [10] จึงควรคุยเรื่องความคาดหวังกับแพทย์ก่อนผ่าตัด อ่านเรื่องอาการปวดหลังผ่าตัด →
เข่าติด งอได้น้อย
พบประมาณ 4 ใน 100 ราย และประมาณ 3 ใน 100 รายต้องดมยาเพื่อดัดเข่า [11] ป้องกันได้ด้วยการฝึกงอเข่าสม่ำเสมอในช่วง 3 เดือนแรก
การติดเชื้อที่ข้อเทียม
พบประมาณ 1 ใน 100 ราย [12] หากเกิดอาจต้องผ่าตัดซ้ำ ควรแจ้งทันตแพทย์หรือแพทย์ทุกครั้งว่าใส่ข้อเทียมก่อนทำฟันหรือทำหัตถการ โดยเฉพาะในช่วง 2 ปีแรก
ลิ่มเลือดอุดตัน
ในหลอดเลือดดำที่ขา หรือหลุดไปอุดที่ปอด ป้องกันด้วยยาและการลุกเดินเร็ว
ชาผิวหนังข้างแผล
พบได้บ่อย มักไม่รบกวนการใช้งาน และหลายรายค่อย ๆ ดีขึ้น
ข้อเทียมหลวมหรือสึก
เกิดได้เมื่อเวลาผ่านไป และอาจต้องผ่าตัดแก้ไข [2]
⚠ รีบมาพบแพทย์หลังผ่าตัด หากมี
ไข้ แผลบวมแดงหรือมีน้ำซึม ปวดเข่ามากขึ้นทันที หรือน่องบวมและปวด หากหายใจเหนื่อยหรือเจ็บหน้าอก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที
อ่านต่อ
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม: ภาพรวม
เปรียบเทียบข้อเข่าเทียมกับข้อสะโพกเทียม และขั้นตอนตั้งแต่ตรวจที่คลินิกจนถึงหลังผ่าตัด
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม
การผ่าตัดผ่านแผลด้านหน้า (DAA) คืออะไร ใครเหมาะหรือไม่เหมาะ การพักฟื้น และความเสี่ยงเฉพาะของข้อสะโพก
เรื่องเล่าจากผู้ป่วย
คลิปสั้นที่ผู้ป่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมเล่าความรู้สึกของตัวเองในวันแรก ๆ หลังผ่าตัด
คำถามที่พบบ่อย
เอกสารอ้างอิง
Bayliss LE, et al. The effect of patient age at intervention on risk of implant revision after total replacement of the hip or knee: a population-based cohort study. Lancet 2017;389:1424–1430.
Evans JT, et al. How long does a knee replacement last? A systematic review and meta-analysis of case series and national registry reports with more than 15 years of follow-up. Lancet 2019;393:655–663.
Morrison SR, et al. The VELYS robotic-assisted solution: a strategic technology evaluation informed through scoping review. Comput Assist Surg 2026;31:2699503.
Omairi A, et al. Comparison of robotic-assisted versus conventional total knee arthroplasty: a systematic review and meta-analysis. Int J Med Robot 2026;22:e70228.
Lambrechts J, et al. Improved precision and reduced technical errors in total knee arthroplasty using the Velys robotic-assisted solution: single-center comparative study. Acta Orthop Belg 2026;92(2).
Chen J, et al. VELYS robotic-assisted total knee replacement leads to improved mobility, reduction in hospitalisation, surgical duration, and better psychological outcomes: a propensity score matched analysis. Arthroplasty 2025;7:55.
Sun C, et al. Early clinical outcomes and preliminary radiological observations of VELYS-assisted versus conventional total knee arthroplasty: a meta-analysis. J Robot Surg 2026;20.
Clement ND, Haddad FS. A review and summary of the National Institute for Health and Care Excellence early value assessment of robotic-assisted surgery for orthopaedic procedures. Bone Joint J 2026;108-B:147–152.
van der Velden CA, et al. When is it safe to resume driving after total hip and total knee arthroplasty? A meta-analysis of literature on post-operative brake reaction times. Bone Joint J 2017;99-B:566–576.
Beswick AD, et al. What proportion of patients report long-term pain after total hip or knee replacement for osteoarthritis? A systematic review of prospective studies in unselected patients. BMJ Open 2012;2:e000435.
Hosanee S, et al. Reluctant knee: understanding and managing stiffness after total knee arthroplasty. Int Orthop 2026;50:2337–2346.
Kurtz SM, et al. Infection burden for hip and knee arthroplasty in the United States. J Arthroplasty 2008;23:984–991.
Iamthanaporn K, et al. Superior analgesic efficacy of preemptive low-dose ketorolac compared with parecoxib after total knee arthroplasty: a retrospective propensity score matching study. J Orthop Surg (Hong Kong) 2024;32:10225536231225758.
ข้อมูลในบทความนี้ใช้ประกอบการตัดสินใจเบื้องต้น ไม่ใช้แทนการตรวจและคำแนะนำจากแพทย์