Reclinic
หมอคณินทร์
หน้าแรก › บทความสุขภาพ › ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม › ชาข้างแผล
บทความสุขภาพ · ข้อเข่า · หลังผ่าตัด
ชาข้างแผลหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า
เกิดจากอะไร และจะหายไหม
หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม หลายคนสังเกตว่าผิวหนังด้านนอกของแผลและใต้ลูกสะบ้าชา เหมือนสัมผัสผ่านผ้าหนา ๆ แล้วกังวลว่าผ่าตัดโดนเส้นประสาทสำคัญหรือเปล่า อาการนี้พบได้บ่อย เกิดจากเส้นประสาทรับความรู้สึกของผิวหนังเส้นเล็ก ไม่เกี่ยวกับกำลังกล้ามเนื้อหรือการทำงานของข้อเทียม และส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้น บทความนี้อธิบายสาเหตุ ระยะเวลา วิธีดูแล และอาการที่ควรมาพบแพทย์

เขียนและทบทวนโดย รศ.นพ. คณินทร์ เอี่ยมธนาภรณ์
ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ (ว.35052) · ทบทวนล ่าสุด พฤศจิกายน 2569 · อ่านประมาณ 6 นาที
ทำไมผิวข้างแผลจึงชา
ผิวหนังด้านหน้าและด้านนอกของเข่า รับความรู้สึกผ่านเส้นประสาทเส้นเล็กชื่อ แขนงใต้ลูกสะบ้าของเส้นประสาทซาฟีนัส (infrapatellar branch of the saphenous nerve) เส้นประสาทนี้แตกออกเป็น 2–3 แขนง วิ่งจากด้านในของเข่าข้ามมาด้านนอก ระหว่างขอบบนของลูกสะบ้ากับปุ่มกระดูกหน้าแข้ง [2][5] แผลผ่าตัดด้านหน้าเข่าไม่ว่าจะอยู่กลางเข่าหรือค่อนไปทางด้านในเล็กน้อย จึงตัดผ่านแขนงเหล่านี้ และการศึกษาทางกายวิภาคพบว่าไม่มีวิธีที่แน่นอนในการเก็บแขนงเหล่านี้ไว้ทั้งหมด [5] ผิวที่ชาจึงอยู่ถัดจากแผลออกไปทางด้านนอก ไม่ใช่ที่ตัวแผล
อาการชานี้เป็นเพียงความรู้สึกของผิวหนัง ไม่ได้ทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง และไม่ได้แปลว่าผ่าตัดผิดตำแหน่ง ส่วนการใช้สายรัดห้ามเลือดที่ต้นขาระหว่างผ่าตัดก็อาจทำให้ชาเพิ่มขึ้นเล็กน้อยในช่วงแรกได้ [6]
ชานานแค่ไหน จะหายไหม
✓ ช่วงแรกบริเวณที่ชากว้างที่สุด การศึกษาในประเทศไทยพบว่าที่ 2 สัปดาห์ บริเวณที่ชามีขนาดประมาณ 50 ตารางเซนติเมตร หรือประมาณครึ่งฝ่ามือ [2]
✓ ค่อย ๆ เล็กลงใน 6–12 เดือน ที่ 1 ปี บริเวณที่ชาเหลือประมาณ 2 ตารางเซนติเมตร หรือประมาณขนาดเหรียญ และ 2 ใน 3 รายไม่มีชาเหลือเลย [2] บางการศึกษาพบว่าราวครึ่งหนึ่งยังมีบริเวณชาเล็ก ๆ ที่ 1 ปี [3] ซึ่งมักเป็นถาวร แต่เล็กลงมาก
✓ ผู้ที่เป็นเบาหวานใช้เวลานานกว่า อาการชาดีขึ้นในประมาณ 8–9 เดือน เทียบกับประมาณ 5 เดือนในผู้ที่ไม่เป็นเบาหวาน [1]
ชาข้างแผล กระทบการใช้งานไหม
ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่ยังชาอยู่ มีความพึงพอใจหลังผ่าตัดและความสามารถในการคุกเข่าใกล้เคียงกับผู้ที่ไม่ชา และครึ่งหนึ่งของผู้ที่ตรวจพบว่าชา ไม่ได้รู้สึกว่าตัวเองชาด้วยซ้ำ [4] แม้บางการศึกษาพบว่าผู้ที่ชาน้อยกว่ามีคะแนนการใช้งานดีกว่าเล็กน้อย [7]
รู้สึกแปลกเวลาคุกเข่า
การคุกเข่าเป็นสิ่งที่ฟื้นตัวช้ากว่าการใช้งานอื่นหลังเปลี่ยนข้อเข่า ที่ 1 ปีคุกเข่าได้ประมาณ 1 ใน 3 ราย และที่ 3 ปีประมาณครึ่งหนึ่ง [8] ความรู้สึกแปลกบนผิวที่ชามักชินขึ้นตามเวลา ควรรอให้แผลหายสนิท และใช้เบาะนุ่มรองเข่า อ่านเรื่องนั่งพื้นและคุกเข่าหลังเปลี่ยนข้อเข่า →
ไม่ได้ทำให้ข้อเทียมหลวมหรือเสียหาย
อาการชาอยู่ที่ผิวหนังเท่านั้น ไม่เกี่ยวกับตัวข้อเทียม
ดูแลผิวที่ชาอย่างไร
1
ระวังความร้อน
ผิวที่ชารับรู้ความร้อนได้น้อยลง มีรายงานผู้ป่วยที่ผิวข้างแผลไหม้จากกระเป๋าน้ำร้อนโดยไม่รู้ตัว [9] จึงไม่ควรวางกระเป๋าน้ำร้อน แผ่นร้อน หรือยาหม่องร้อนบนบริเวณที่ชา
2
ประคบเย็นต้องมีผ้าคั่น
ครั้งละไม่เกิน 15–20 นาที และตรวจดูผิวทุกครั้ง เพราะผิวที่ชาอาจไม่รู้สึกว่าเย็นเกินไป
3
สัมผัสผิวเบา ๆ หลังแผลหายสนิท
ลูบผิวรอบแผลด้วยผ้านุ่มหรือมือวันละหลายครั้ง ช่วยให้ชินกับความรู้สึกที่เปลี่ยนไป
4
ระวังการกระแทกและรอยถลอก
ผิวที่ชาอาจไม่รู้ตัวเมื่อเป็นแผลเล็ก ๆ ควรสังเกตผิวเป็นประจำ
เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์
ปวดแสบร้อน หรือเจ็บแปลบเหมือนไฟช็อต
โดยเฉพาะเวลาโดนเบา ๆ หรือมีจุดกดเจ็บชัดเจนข้างแผล นานเกิน 3 เดือน อาจเป็นเส้นประสาทผิวหนังที่ระคายเคือง ซึ่งรักษาได้
ชาที่หลังเท้า หรือกระดกข้อเท้าไม่ขึ้น
เป็นเส้นประสาทคนละเส้นกับอาการชาข้างแผล พบน้อยมาก ประมาณ 4 ใน 1,000 ราย [10] ควรรีบมาพบแพทย์
ผิวบริเวณที่ชาเป็นผื่นคันหรือแผลไม่หาย
ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจดู
⚠ ควรมาพบแพทย์โดยเร็ว หากมี
ไข้ ข้อบวมแดงร้อนมากขึ้น แผลมีน้ำหรือหนองซึม ปวดมากขึ้นทันที หรือน่องบวมและปวด หากหายใจเหนื่อยหรือเจ็บหน้าอก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ส่วนข้อสงสัยอื่น สอบถาม รศ.นพ. คณินทร์ ได้ทาง LINE @khaninclinic หรือ Facebook khaninortho
อ่านต่อ
อาการหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า แบบไหนปกติ
เข่าบวม รอยช้ำ เข่าอุ่น และอาการอื่นที่พบได้หลังผ่าตัด
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อแล้วยังปวด ปกติไหม
ปวดนานแค่ ไหนในแต่ละช่วงหลังผ่าตัด และเมื่อไหร่ควรตรวจหาสาเหตุ
เรื่องเล่าจากผู้ป่วย
คลิปสั้นที่ผู้ป่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมเล่าความรู้สึกของตัวเองช่วงพักฟื้น
ตึงหลังเข่า เหยียดเข่าไม่สุด
ทำไมจึงตึง หายเมื่อไหร่ และท่าบริหารเหยียดเข่าพร้อมภาพ
การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม
ดูแลแผล ท่าบริหาร การเดิน และยาที่ได้รับกลับบ้าน

คำถามที่พบบ่อย
เอกสารอ้างอิง
Phruetthiphat OA, et al. Anterior skin numbness after total knee arthroplasty: a prospective comparison study between diabetic and non-diabetic patients. J Orthop 2020;22:12–16.
Tanavalee A, et al. Area of skin numbness after total knee arthroplasty: does minimally invasive approach make any difference from standard approach? J Arthroplasty 2016;31:2499–2503.
Chanalithichai N, Kanitnate S, Tammachote N. Moving a skin incision to lateral side of tibial tubercle reduces the risk of persistent skin numbness compared with a regular midline one: a randomized paired study in bilateral total knee arthroplasty. Knee 2024;47:219–227.
MacDonald B, et al. The effect of sensory deficit after total knee arthroplasty on patient satisfaction and kneeling ability. Arthroplast Today 2021;7:264–267.e2.
Lee SR, et al. Cadaveric study of the infrapatellar branch of the saphenous nerve: can damage be prevented in total knee arthroplasty? J Clin Orthop Trauma 2019;10:274–277.
Boutros M, et al. Total knee arthroplasty with or without a tourniquet: a meta-analysis of randomized controlled trials. Eur J Orthop Surg Traumatol 2025;35:397.
Laffosse JM, et al. Hypesthesia after anterolateral versus midline skin incision in TKA: a randomized study. Clin Orthop Relat Res 2011;469:3154–3163.
Nadeem S, Mundi R, Chaudhry H. Surgery-related predictors of kneeling ability following total knee arthroplasty: a systematic review and meta-analysis. Knee Surg Relat Res 2021;33:36.
Black R, Green C, Sochart D. Postoperative numbness of the knee following total knee arthroplasty. Ann R Coll Surg Engl 2013;95:565–568.
Carender CN, et al. Common peroneal nerve injury and recovery after total knee arthroplasty: a systematic review. Arthroplast Today 2020;6:662–667.
Kahraman HÇ, et al. The effect of J-shaped incision versus standard midline incision on numbness and pain in primary total knee arthroplasty: a prospective randomized controlled trial. Int Orthop 2026;50:2267–2276.
ข้อมูลในบทความนี้ใช้ประกอบการดูแลตัวเองเบื้องต้น ไม่ใช้แทนการตรวจและคำแนะนำจากแพทย์