Reclinic
หมอคณินทร์
หน้าแรก › บริการ › ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเท ียม › ข้อสะโพกเทียม
บทความสุขภาพ · ข้อสะโพก
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม ที่หาดใหญ่
การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมคือการเปลี่ยนหัวกระดูกต้นขาและเบ้าสะโพกที่เสื่อมหรือเสียหายเป็นข้อเทียม เพื่อลดอาการปวดและช่วยให้เดินได้ดีขึ้น เหมาะกับผู้ที่ข้อสะโพกเสื่อมรุนแรง หัวกระดูกสะโพกขาดเลือด หรือข้ออักเสบ ที่รักษาด้วยวิธีอื่นแล้วยังปวดจนรบกวนชีวิตประจำวัน รศ.นพ. คณินทร์ ผ่าตัดผ่านแผลด้านหน้า (Direct Anterior Approach, DAA) เป็นหลัก ตรวจประเมินที่ Reclinic และผ่าตัดที่โรงพยาบาลสงขลานครินทร์หรือโรงพยาบาลกร ุงเทพหาดใหญ่
เขียนและทบทวนโดย รศ.นพ. คณินทร์ เอี่ยมธนาภรณ์
ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ (ว.35052) · ทบทวนล่าสุด ตุลาคม 2569 · อ่านประมาณ 8 นาที
เวลาผ่าตัด
1–1.5 ชม.
อยู่ในห้องผ่าตัดประมาณ 2–2.5 ชม.
ลุกเดินลงน้ำหนัก
ภายใน 24 ชม.
หลังผ่าตัด ด้วยอุปกรณ์ช่วยเดิน
กลับบ้าน
วันที่ 2–3
หลังผ่าตัด
ใครควรพิจารณาผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก
โรคที่ทำให้ต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกบ่อย ได้แก่ ข้อสะโพกเสื่อม หัวกระดูกสะโพกขาดเลือด (avascular necrosis, AVN) ซึ่งพบได้ในคนอายุน้อยกว่าข้อเสื่อมทั่วไป ข้ออักเสบรูมาตอยด์ และข้อสะโพกเสื่อมตามหลังกระดูกหักหรือความผิดปกติของสะโพกตั้งแต่เด็ก ผู้ที่อาการยังไม่มากจะเริ่มจากวิธีไม่ผ่าตัด เช่น ลดน้ำหนัก บริหารกล้ามเนื้อรอบสะโพก ปรับกิจวัตร ใช้ยา หรือใช้ไม้เท้า หากรักษาแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น แพทย์อาจเสนอการผ่าตัด
สัญญาณที่ควรมาปรึกษาเรื่องการผ่าตัด
✓ ปวดขาหนีบหรือสะโพก บางรายปวดร้าวลงต้นขาด้านหน้า เวลาเดินหรือลุกยืน
✓ เดินกะเผลก หรือเดินได้ระยะสั้นลง
✓ ใส่ถุงเท้า ตัดเล็บเท้า หรือขึ้นลงรถลำบาก
✓ ปวดตอนกลางคืนหรือปวดขณะพัก
✓ ภาพเอกซเรย์พบข้อสะโพกเสื่อมมาก หรือหัวกระดูกสะโพกยุบ
✓ รักษาด้วยยาและกายภาพบำบัดมาแล้ว อาการไม่ดีขึ้น
การผ่าตัดเป็นการตัดสินใจร่วมกันระหว่างผู้ป่วยกับแพทย์ หลังจากเข้าใจทั้งประโยชน์และความเสี่ยงแล้ว
ข้อสะโพกเสื่อมทั้ง 2 ข้าง อ่าน ผ่าตัดเปลี่ยนข้อ 2 ข้างพร้อมกัน หรือทีละข้าง →
ข้อสะโพกเทียมคืออะไร
ส่วนที่เปลี่ยน
หัวกระดูกต้นขาเปลี่ยนเป็นหัวและก้านข้อเทียม ซึ่งยึดอยู่ในโพรงกระดูกต้นขา ส่วนเบ้าสะโพกเปลี่ยนเป็นเบ้าเทียม
วัสดุ
ปัจจุบันใช้หัวข้อเทียมเซรามิก คู่กับพลาสติกทางการแพทย์ชนิดทนการสึก (highly cross-linked polyethylene) ที่บุอยู่ในเบ้าโลหะ เป็นหลัก ก้านข้อเทียมเป็นรุ่นที่ออกแบบให้ใส่ผ่านแผลด้านหน้าได้สะดวก และใช้กับแนวแผลอื่นได้ด้วย
ข้อมูลผู้ป่วยกว่า 63,000 รายในสหราชอาณาจักรพบว่า เมื่อครบ 20 ปี ประมาณ 85% ของข้อสะโพกเทียมยังใช้งานได้โดยไม่ต้องผ่าตัดแก้ไข [1] ข้อเทียมรุ่นใหม่ที่ใช้พลาสติกชนิดทนการสึกแบบที่ใช้ในปัจจุบัน มีแนวโน้มใช้งานได้นานขึ้น การศึกษาหนึ่งพบว่าประมาณ 94% ยังใช้งานได้เมื่อครบ 20 ปี [2] ระยะเวลาจริงขึ้นกับอายุ น้ำหนักตัว กิจกรรม และการดูแลตัวเอง ผู้ที่ผ่าตัดเมื่ออายุน้อยมีโอกาสต้องผ่าตัดแก้ไขในอนาคตมากกว่า [1]
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกผ่านแผลด้านหน้า (DAA)
การผ่าตัดผ่านแผลด้านหน้า (Direct Anterior Approach, DAA) ผู้ป่วยนอนหงาย แพทย์ลงแผลที่ด้านหน้าสะโพก แล้วเข้าถึงข้อสะโพกผ่านช่องระหว่างแนวกล้ามเนื้อ โดยไม่ตัดกล้ามเนื้อออกจากกระดูก ส่วนการผ่าตัดแผลด้านหลังหรือด้านข้าง แพทย์ต้องเลาะกล้ามเนื้อหรือเส้นเอ็นบางส่วนออกจากกระดูก แล้วเย็บซ่อมกลับ ระหว่างผ่าตัดแพทย์ใช้เอกซเรย์ตรวจตำแหน่งข้อเทียมและความยาวขาให้ถูกต้อง
แผลด้านหน้ามีสองแบบ คือแผลแนวตรงตามยาว และแผลแนวขวางตามรอยพับขาหนีบ (bikini incision) ซึ่งรอยแผลมักดูสวยกว่า แต่บางการศึกษาพบอาการชาผิวหนังต้นขามากกว่าเล็กน้อย [3] แพทย์จะอธิบายข้อดีข้อเสียของแต่ละแบบ และเลือกร่วมกับผู้ป่วย
ไม่ตัดกล้ามเนื้อ ไม่ต้องจำกัดท่าทาง
เข้าถึงข้อผ่านช่องระหว่างกล้ามเนื้อ จึงไม่ต้องเย็บซ่อมกล้ามเนื้อ และหลังผ่าตัดใช้งานสะโพกได้ตามปกติ ไม่ต้องระวังท่าทางแบบที่ใช้หลังผ่าตัดแผลด้านหลัง
ฟื้นตัวช่วงแรกเร็วกว่า
ข้อสะโพกหลุดน้อยกว่า
ผ่าตัดแผลด้านหน้า (DAA)
ผ่าตัดแผลด้านหลัง
การเข้าถึงข้อสะโพก
ผ่านช่องระหว่างกล้ามเนื้อ ไม่ตัดกล้ามเนื้อออกจากกระดูก
เลาะกล้ามเนื้อหมุนสะโพกบางส่วนออก แล้วเย็บซ่อมกลับ
ท่านอนขณะผ่าตัด
นอนหงาย เทียบความยาวขาและใช้เอกซเรย์ตรวจระหว่างผ่าตัดได้สะดวก
นอนตะแคง
ท่าทางหลังผ่าตัด
ใช้งานได้ตามปกติ ไม่ต้องจำกัดท่าทาง
มักต้องระวังท่าทางในช่วงแรก เช่น งอสะโพกมากร่วมกับบิดขาเข้าด้านใน
ปวดและฟื้นตัวช่วงแรก
ปวดน้อยกว่าและฟื้นตัวเร็วกว่าเล็กน้อย [4]
ตามมาตรฐาน
ผลเมื่อครบ 6–12 เดือน
ใกล้เคียงกัน [5]
ใกล้เคียงกัน [5]
ข้อสะโพกหลุด
ประมาณ 0.8% [6]
ประมาณ 1.8% [6]
ขายาวไม่เท่ากันเกิน 1 ซม.
พบน้อยกว่า [9]
พบมากกว่า [9]
ชาผิวหนังด้านนอกต้นขา
พบน้อย
เหมาะกับ
ผู้ป่วยเกือบทั้งหมดที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกครั้งแรก
ใช้ได้ทุกกรณี รวมถึงการผ่าตัดแก้ไขข้อเทียม [12]
ผ่าตัดแผลด้านหน้า (DAA)
การเข้าถึงข้อสะโพก
ผ่านช่องระหว่างกล้ามเนื้อ ไม่ตัดกล้ามเนื้อออกจากกระดูก
ท่านอนขณะผ่าตัด
นอนหงาย เทียบความยาวขาและใช้เอกซเรย์ตรวจระหว่างผ่าตัดได้สะดวก
ท่าทางหลังผ่าตัด
ใช้งานได้ตามปกติ ไม่ต้องจำกัดท่าทาง
ปวดและฟื้นตัวช่วงแรก
ปวดน้อยกว่าและฟื้นตัวเร็วกว่าเล็กน้อย [4]
ผลเมื่อครบ 6–12 เดือน
ใกล้เคียงกัน [5]
ข้อสะโพกหลุด
ประมาณ 0.8% [6]
ขายาวไม่เท่ากันเกิน 1 ซม.
พบน้อยกว่า [9]
ชาผิวหนังด้านนอกต้นขา
เหมาะกับ
ผู้ป่วยเกือบทั้งหมดที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกครั้งแรก
ผ่าตัดแผลด้านหลัง
การเข้าถึงข้อสะโพก
เลาะกล้ามเนื้อหมุนสะโพกบางส่วนออก แล้วเย็บซ่อมกลับ
ท่านอนขณะผ่าตัด
นอนตะแคง
ท่าทางหลังผ่าตัด
มักต้องระวังท่าทางในช่วงแรก เช่น งอสะโพกมากร่วมกับบิดขาเข้าด้านใน
ปวดและฟื้นตัวช่วงแรก
ตามมาตรฐาน
ผลเมื่อครบ 6–12 เดือน
ใกล้เคียงกัน [5]
ข้อสะโพกหลุด
ประมาณ 1.8% [6]
ขายาวไม่เท่ากันเกิน 1 ซม.
พบมากกว่า [9]
ชาผิวหนังด้านนอกต้นขา
พบน้อย
เหมาะกับ
ใช้ได้ทุกกรณี รวมถึงการผ่าตัดแก้ไขข้อเทียม [12]
ปัจจุบันผู้ป่วยเกือบทั้งหมดผ่าตัดผ่านแผลด้านหน้าได้ ในบางภาวะ เช่น การผ่าตัดแก้ไขข้อเทียมเดิม กระดูกสะโพกผิดรูปมาก หรือมีโลหะจากการผ่าตัดครั้งก่อน แพทย์จะพิจารณาอย่างละเอียด และอาจเลือกแนวแผลอื่นที่เหมาะกับผู้ป่วยมากกว่า ทุกแนวแผลให้ผลระยะยาวที่ดีได้เมื่อผ่าตัดโดยแพทย์ที่มีประสบการณ์ [12]
เตรียมตัวก่อนผ่าตัด
สิ่งที่ควรทำก่อนวันผ่าตัด
✓ ตรวจเตรียมความพร้อมกับอายุรแพทย์และวิสัญญีแพทย์ตามที่นัด
✓ แจ้งยาที่ใช้อยู่ทั้งหมด แพทย์จะบอกว่ายาตัวไหนต้องหยุดก่อนผ่าตัด เช่น ยาป้องกันเลือดแข็งตัวอย่างแอสไพริน หรือยาละลายลิ่มเลือดบางชนิด (ไม่ควรหยุดยาเอง กรุณาปรึกษาแพทย์ก่อน)
✓ บริหารกล้ามเนื้อรอบสะโพกและต้นขาทุกวันตั้งแต่ก่อนผ่าตัด และลองฝึกเดินด้วยอุปกรณ์ช่วยเดิน
✓ ถ้ามีฟันผุ แผลที่ผิวหนัง หรือการติดเชื้อที่ไหน ให้รักษาก่อนผ่าตัด
✓ จัดบ้านให้ปลอดภัย เช่น ทางเดินโล่ง มีราวจับในห้องน้ำ
✓ งดน้ำและอาหารตามเวลาที่โรงพยาบาลแจ้ง
อ่านรายละเอียดการเตรียมตัว ท่าบริหาร ยาที่ต้องแจ้งแพทย์ และวันนอนโรงพยาบาล →
ถ้ากังวลว่าสิทธิที่มีใช้ได้หรือไม่ หรือค่าใช้จ่ายขึ้นกับอะไร สอบถามเบื้องต้นทาง LINE หรือ Facebook ได้ หรืออ่าน ผ่าตัดเปลี่ยนข้อ ใช้สิทธิ์อะไรได้บ้าง →
วันผ่าตัดและการพักฟื้น
1
วันผ่าตัด
ส่วนใหญ่ใช้การฉีดยาชาที่หลัง ใช้เวลาผ่าตัดจริงประมาณ 1–1.5 ชั่วโมง (อยู่ในห้องผ่าตัดประมาณ 2–2.5 ชั่วโมง รวมการให้ยาระงับความรู้สึกและการเตรียมตัว) ไม่ใส่สายระบายเลือด เย็บแผลด้วยไหมละลายซึ่งไม่ต้องตัดไหม และควบคุ มความปวดด้วยยาหลายชนิดร่วมกัน
2
ภายใน 24 ชั่วโมงหลังผ่าตัด
ลุกยืนและเดินลงน้ำหนักได้เต็มที่ด้วยอุปกรณ์ช่วยเดินพร้อมนักกายภาพบำบัด และได้รับยาป้องกันลิ่มเลือดอุดตัน
3
กลับบ้านวันที่ 2–3 หลังผ่าตัด
เมื่อเดินได้ปลอดภัย ขึ้นลงเตียงและเข้าห้องน้ำได้เอง
4
1–2 สัปดาห์แรก
ใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน แล้วค่อย ๆ เดินเองเมื่อทรงตัวได้ดี ดูแลแผลให้แห้ง และบริหารกล้ามเนื้อสะโพกทุกวัน
5
2–4 สัปดาห์
ผู้ที่ทำงานนั่งโต๊ะส่วนใหญ่กลับไปทำงานได้ งานที่ใช้แรงมากต้องรอนานกว่านั้นตามที่แพทย์ประเมิน
6
4–6 สัปดาห์
ส่วนใหญ่กลับมาขับรถได้ เมื่อหยุดยาแก้ปวดที่ทำให้ง่วงแล้ว เดินได้มั่นคง และเหยียบเบรกแรง ๆ ได้โดยไม่ปวด งานวิจัยพบว่าความเร็วในการเหยียบเบรกกลับมาเท่าก่อนผ่าตัดได้ตั้งแต่ประมาณ 2 สัปดาห์หลังผ่าตัดสะโพกข้างขวา [13] แต่การขับรถต้องใช้หลายทักษะ จึงควรปรึกษาแพทย์ก่อน
นัดตรวจที่ 2 สัปดาห์ 6 สัปดาห์ 3 เดือน 6 เดือน และ 1 ปี จากนั้นปีละครั้ง อ่านการดูแลตัวเองหลังกลับบ้าน →
ความเสี่ยงของการผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก
ผู้ป่วยส่วนใหญ่ปวดน้อยลงและเดินได้ดีขึ้น แต่ผลแตกต่างกันในแต่ละคน งานวิจัยแบบรวบรวมพบว่าประมาณ 1 ใน 10 ของผู้ผ่าตัดข้อสะโพกยังมีอาการปวดเรื้อรังบางส่วนหลังผ่าตัด [14] จึงควรคุยเรื่องความคาดหวังกับแพทย์ก่อนผ่าตัด อ่านเรื่องอาการปวดหลังผ่าตัด →
ชาผิวหนังด้านนอกต้นขา
เกิดจากเส้นประสาทรับความรู้สึกของผิวหนัง (LFCN) ที่อยู่ใกล้แผลด้านหน้า ในการศึกษาที่ติดตามอาการนี้โดยเฉพาะ พบเฉลี่ยประมาณ 1 ใน 3 ราย [11] เป็นอาการชาหรือแสบที่ผิวหนัง ไม่ทำให้ขาอ่อนแรง และส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้น [15]
ข้อสะโพกหลุด
พบไม่บ่อย หลังผ่าตัดผ่านแผลด้านหน้าพบประมาณ 8 ใน 1,000 ราย [6] หากเกิดจะปวดมากทันทีและขาบิดผิดรูป ต้องรีบมาโรงพยาบาล
ขายาวไม่เท่ากัน
แพทย์วางแผนจากภาพเอกซเรย์ เทียบความยาวขาและตรวจด้วยเอกซเรย์ระหว่างผ่าตัด ส่วนใหญ่ต่างกันเล็กน้อยและไม่รบกวนการเดิน บางรายอาจใช้แผ่นรองเสริมในรองเท้า
กระดูกต้นขาร้าว
ระหว่างหรือหลังผ่าตัด พบน้อย หากเกิดอาจต้องยึดกระดูกเพิ่มหรือเลื่อนการลงน้ำหนัก
การติดเชื้อที่ข้อเทียม
พบประมาณ 1 ใน 100 ราย [16] หากเกิดอาจต้องผ่าตัดซ้ำ ควรแจ้งทันตแพทย์หรือแพทย์ทุกครั้งว่าใส่ข้อเทียมก่อนทำฟันหรือทำหัตถการ โดยเฉพาะในช่วง 2 ปีแรก
ลิ่มเลือดอุดตัน
ในหลอดเลือดดำที่ขา หรือหลุดไปอุดที่ปอด ป้องกันด้วยยาและการลุกเดินเร็ว
ข้อเทียมหลวมหรือสึก
เกิดได้เมื่อเวลาผ่านไป และอาจต้องผ่าตัดแก้ไข [1]
⚠ รีบมาพบแพทย์หลังผ่าตัด หากมี
ไข้ แผลบวมแดงหรือมีน้ำซึม ปว ดสะโพกมากขึ้นทันทีหรือขาบิดผิดรูป หรือน่องบวมและปวด หากหายใจเหนื่อยหรือเจ็บหน้าอก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที
อ่านต่อ
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม: ภาพรวม
เปรียบเทียบข้อเข่าเทียมกับข้อสะโพกเทียม และขั้นตอนตั้งแต่ตรวจที่คลินิกจนถึงหลังผ่าตัด
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม
การนอนโรงพยาบาลและการพักฟื้น การฝึกงอเข่า ความเสี่ยงเฉพาะของข้อเข่า และการผ่าตัดโดยใช้หุ่นยนต์ช่วย VELYS
เรื่องเล่าจากผู้ป่วย
คลิปส ั้นที่ผู้ป่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมเล่าความรู้สึกของตัวเองในวันแรก ๆ หลังผ่าตัด
คำถามที่พบบ่อย
เอกสารอ้างอิง
Bayliss LE, et al. The effect of patient age at intervention on risk of implant revision after total replacement of the hip or knee: a population-based cohort study. Lancet 2017;389:1424–1430.
Jin W, et al. Excellent 20-year survivorship for highly cross-linked compared to conventional polyethylene in total hip arthroplasty. J Arthroplasty 2026;41(9S1):S228–S233.
Leng Y, et al. Oblique bikini incision versus longitudinal incision for direct anterior approach total hip arthroplasty: a systematic review and meta-analysis. Health Sci Rep 2026;9:e72509.
Liu R, et al. Comparative efficacy of direct anterior approach versus conventional surgical approaches in total hip arthroplasty: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. J Orthop Surg Res 2025;20:837.
Nassar JE, et al. Direct anterior approach and posterior approach for total hip arthroplasty: a systematic umbrella review of meta-analyses of randomized controlled trials. Orthop Rev (Pavia) 2025;17:137665.
Xu W, et al. Comparison of direct anterior vs. posterior approach in primary total hip arthroplasty: a systematic review and meta-analysis on enhanced recovery after surgery. Front Surg 2025;12:1586187.
van Steenbergen LN, et al. Femoral head size and surgical approach affect dislocation and overall revision rates in total hip arthroplasty: up to 9-year follow-up data of 269,280 procedures in the Dutch Arthroplasty Register (LROI). Hip Int 2023;33:1056–1062.
Ghandour M, et al. Direct anterior approach versus posterior approach in total hip arthroplasty: a systematic review and meta-analysis. J Orthop 2025;65:233–250.
Tassinari L, et al. Leg length discrepancy after total hip arthroplasty performed by direct anterior approach: a systematic review comparing surgical approaches and strategies for prevention. EFORT Open Rev 2024;9:733–744.
Wang H, et al. A comparison of the clinical efficacy of total hip arthroplasty via direct anterior approach and posterior approach: a meta-analysis. Medicine (Baltimore) 2024;103:e39237.
Dahm F, et al. Incidence of lateral femoral cutaneous nerve lesions after direct anterior approach primary total hip arthroplasty – a literature review. Orthop Traumatol Surg Res 2021;107:102956.
Dimitriu AL, et al. Comparative analysis of surgical approaches in total hip arthroplasty: a systematic review of comparative outcomes including primary and revision cases. J Orthop Surg Res 2026;21:116.
van der Velden CA, et al. When is it safe to resume driving after total hip and total knee arthroplasty? A meta-analysis of literature on post-operative brake reaction times. Bone Joint J 2017;99-B:566–576.
Beswick AD, et al. What proportion of patients report long-term pain after total hip or knee replacement for osteoarthritis? A systematic review of prospective studies in unselected patients. BMJ Open 2012;2:e000435.
Butler J, et al. Bikini incision vs longitudinal incision for anterior total hip arthroplasty: a systematic review. Arthroplast Today 2022;17:1–8.
Kurtz SM, et al. Infection burden for hip and knee arthroplasty in the United States. J Arthroplasty 2008;23:984–991.
ข้อมูลในบทความนี้ใช้ประกอบการตัดสินใจเบื้องต้น ไม่ใช้แทนการตรวจและคำแนะนำจากแพทย์