Reclinic
หมอคณินทร์
หน้าแรก › บทความสุขภาพ › ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม › เดินทางหลังผ่าตัด
บทความสุขภาพ · ข้อเทียม · การเดินทาง
เปลี่ยนข้อเทียมแล้ว
ขึ้นเครื่องบินได้เมื่อไหร่ ผ่านเครื่องตรวจโลหะได้ไหม
หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าหรือข้อสะโพกเทียม หลายคนมีแผนกลับบ้านต่างจังหวัด ไปเยี่ยมลูกหลาน หรือไปเที่ยวต่างประเทศ จึงมักกังวลว่าจะขึ้นเครื่องบินได้เมื่อไหร่ จะเกิดลิ่มเลือดอุดตันไหม และข้อเทียมจะทำให้เครื่องตรวจโลหะที่สนามบินดังหรือเปล่า บทความนี้อธิบายสิ่งที่งานวิจัยพบ วิธีป้องกันลิ่มเลือดระหว่างเดินทาง การเตรียมตัวผ่านจุดตรวจค้น การนั่งรถทางไกล และอาการที่ควรพบแพทย์

เขียนและทบทวนโดย รศ.นพ. คณินทร์ เอี่ยมธนาภรณ์
ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ (ว.35052) · ทบทวนล่าสุด พฤศจิกายน 2569 · อ่านประมาณ 8 นาที
หลังเปลี่ยนข้อเทียม ขึ้นเครื่องบินได้เมื่อไหร่
ปัจจุบันยังไม่มีแนวทางสากลที่กำหนดจำนวนสัปดาห์ที่แน่นอน การประชุมเห็นพ้องระดับนานาชาติเรื่องลิ่มเลือดในการผ่าตัดกระดูกและข้อแนะนำให้พิจารณาเป็นรายบุคคล [5] การสำรวจศัลยแพทย์ข้อเข่าและข้อสะโพกในสหราชอาณาจักรพบว่าคำแนะนำแตกต่างกันตั้งแต่ 2 สัปดาห์ถึง 6 เดือน โดยค่ากลางอยู่ที่ประมาณ 6 สัปดาห์สำหรับเที่ยวบินสั้น และ 3 เดือนสำหรับเที่ยวบินนาน [6] งานวิจัยที่ติดตามผู้ป่วยซึ่งนั่งเครื่องบินหรือเดินทางไกลในช่วง 1–2 สัปดาห์แรกหลังผ่าตัด โดยได้รับยาป้องกันลิ่มเลือด ส่วนใหญ่พบลิ่มเลือดน้อย และไม่ต่างจากผู้ที่ไม่ได้บิน [7][8][9] แต่การศึกษาหนึ่งพบว่าผู้ที่นั่งเครื่องบินในช่วงผ่าตัด แม้เป็นเที่ยวบินสั้นประมาณ 1 ชั่วโมง มีลิ่มเลือดมากกว่าผู้ที่เดินทางด้วยรถ [10] ข้อมูลทั้งหมดยังมีน้อยและเก็บย้อนหลัง การทบทวนงานวิจัยล่าสุดจึงแนะนำให้ประเมินเป็นรายบุคคล ตามระยะเวลาบิน ช่วงเวลาหลังผ่าตัด และความเสี่ยงของแต่ละคน [11]
คำแนะนำของ รศ.นพ. คณินทร์
✓ เที่ยวบินในประเทศไม่เกิน 2 ชั่วโมง เช่น หาดใหญ่–กรุงเทพฯ ขึ้นเครื่องได้เมื่อกลับบ้านได้ เดินได้มั่นคงด้วยตัวเองหรือไม้เท้า และกินยาป้องกันลิ่มเลือดตามที่แพทย์สั่ง ระหว่างบินให้กระดกข้อเท้าและเกร็งต้นขาเป็นระยะ
✓ เที่ยวบินนานกว่า 4 ชั่วโมง หรือไปต่างประเทศ แนะนำให้รอหลังผ่าตัดอย่างน้อย 6 สัปดาห์ ถ้าเดินทางภายใน 3 เดือนแรก ควรใส่ถุงน่องทางการแพทย์ระหว่างบิน ลุกเดินเป็นระยะ และปรึกษาแพทย์ก่อนจองตั๋ว ผู้ที่มีความเสี่ยงสูง แพทย์อาจให้ยาป้องกันลิ่มเลือดเพิ่มสำหรับการเดินทาง [12][13]
สิ่งที่แพทย์ใช้พิจารณาก่อนเดินทางด้วยเครื่องบิน
✓ แผลแห้งดีและเดินได้มั่นคง เดินในสนามบินได้เองหรือด้วยไม้เท้า ลุกนั่งเก้าอี้และขึ้นลงบันไดเครื่องบินได้
✓ ระยะเวลาบิน เที่ยวบินนานกว่า 4 ชั่วโมงมีความเสี่ยงลิ่มเลือดสูงกว่าเที่ยวบินสั้น [11][14]
✓ ความเสี่ยงของแต่ละคน เช่น เคยมีลิ่มเลือดอุดตัน เป็นมะเร็ง น้ำหนักตัวมาก หรือใช้ยาฮอร์โมน ควรแจ้งแพทย์ก่อนจองตั๋ว
✓ ยาป้องกันลิ่มเลือดที่ได้รับอยู่ การกินยาให้ครบตามที่แพทย์สั่งเป็นส่วนสำคัญของการเดินทางอย่างปลอดภัย
ถ้ามีแผนขึ้นเครื่องบินในช่วง 3 เดือนแรกหลังผ่าตัด แนะนำให้บอกแพทย์ล่วงหน้าเรื่องวันเดินทางและระยะเวลาบิน เพื่อวางแผนการป้องกันร่วมกัน
ทำไมการเดินทางไกลหลังผ่าตัดต้องระวังลิ่มเลือด
การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าและข้อสะโพกเพิ่มโอกาสเกิดลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำที่ขา ความเสี่ยงสูงที่สุดในช่วง 6 สัปดาห์แรก และยังสูงกว่าปกติจนถึงประมาณ 12 สัปดาห์หลังผ่าตัด [1] ลิ่มเลือดที่หลุดไปอุดที่ปอดซึ่งมีอาการ ส่วนใหญ่เกิดในสัปดาห์แรกหลังผ่าตัด ระหว่างที่ยังอยู่ในการดูแลของแพทย์ [15] ส่วนการนั่งนาน ๆ ระหว่างเดินทาง ไม่ว่าจะเป็นเครื่องบิน รถยนต์ รถทัวร์ หรือรถไฟ ทำให้เลือดที่ขาไหลเวียนช้าลง การรวบรวมงานวิจัยพบว่าผู้เดินทางไกลมีความเสี่ยงลิ่มเลือดประมาณ 2–3 เท่าของผู้ที่ไม่ได้เดินทาง และเพิ่มขึ้นราว 18% ทุก 2 ชั่วโมงที่เดินทางนานขึ้น [2]
แม้ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้น แต่โอกาสเกิดจริงยังไม่มาก ในคนทั่วไปพบลิ่มเลือดที่มีอาการประมาณ 1 ครั้งต่อเที่ยวบินที่นานกว่า 4 ชั่วโมง 4,600 เที่ยว [14] การป้องกันง่าย ๆ ระหว่างเดินทางจึงช่วยลดความเสี่ยงได้
ป้องกันลิ่มเลือดระหว่างเดินทาง
วิธีต่อไปนี้ใช้ได้ทั้งการนั่งเครื่องบิน นั่งรถ และนั่งรถไฟทางไกล
กินยาป้องกันลิ่มเลือดให้ครบ
หลังผ่าตัด ผู้ป่วยส่วนใหญ่ได้รับยาป้องกันลิ่มเลือดประมาณ 35 วัน ควรกินให้ครบแม้อยู่ระหว่างเดินทาง และใส่ยาไว้ในกระเป๋าถือขึ้นเครื่อง การศึกษาของ รศ.นพ. คณินทร์ และคณะพบว่ายาป้องกันลิ่มเลือดชนิดรับประทานสองชนิดที่ใช้หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า ป้องกันลิ่มเลือดได้ใกล้เคียงกัน [16] ถ้าจะเดินทางไกลหลังกินยาครบแล้ว แต่ยังไม่ถึง 3 เดือน ควรปรึกษาแพทย์ก่อน ไม่แนะนำให้ซื้อยาแอสไพรินมากินเองก่อนบิน เพราะแนวทางการป้องกันลิ่มเลือดสำหรับผู้เดินทางไกลไม่ได้แนะนำวิธีนี้ [12]
ขยับขาบ่อย ๆ
ระหว่างนั่ง กระดกข้อเท้าขึ้นลงและเกร็งกล้ามเนื้อต้นขาทุก 30–60 นาที ลุกเดินในทางเดินเครื่องบินทุก 1–2 ชั่วโมงเมื่อสัญญาณรัดเข็มขัดดับ ถ้านั่งรถ ให้แวะพักลงเดินทุก 1–2 ชั่วโมง การเดินบ่อย ๆ และบริหารกล้ามเนื้อน่องเป็นคำแนะนำหลักสำหรับผู้เดินทางไกล [12] ดูท่าบริหารหลังผ่าตัด →
ถุงน่องทางการแพทย์
การรวบรวม 12 การศึกษาในผู้โดยสารที่บินนาน 4 ชั่วโมงขึ้นไปพบว่า ถุงน่องทางการแพทย์ช่วยลดลิ่มเลือดที่ไม่มีอาการได้มาก และลดอาการขาบวม [4] แนวทางของสมาคมแพทย์โรคทรวงอกอเมริกันและสมาคมโลหิตวิทยาอเมริกัน แนะนำถุงน่องทางการแพทย์สำหรับผู้เดินทางไกลที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่งรวมถึงผู้ที่เพิ่งผ่าตัด [12][13] จึงแนะนำให้ใส่ถุงน่องชนิดใต้เข่าที่พอดีกับขา เมื่อบินหรือนั่งรถนานกว่า 4 ชั่วโมงในช่วง 3 เดือนแรกหลังผ่าตัด ส่วนเที่ยวบินสั้นไม่จำเป็นต้องใส่ทุกคน ผู้ที่มีโรคหลอดเลือดแดงที่ขาหรือมีแผลที่ผิวหนังขา ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใส่
ดื่มน้ำให้พอ และเลือกที่นั่งที่ลุกได้สะดวก
ดื่มน้ำเป็นระยะ เลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และยานอนหลับที่ทำให้หลับนานโดยไม่ขยับขา เลือกที่นั่งริมทางเดินเพื่อลุกเดินและยืดขาได้ง่าย และขอบริการรถเข็นในสนามบินได้ตอนจองตั๋ว ถ้ายังเดินไกลไม่ไหว
ผู้ที่เคยมีลิ่มเลือดอุดตัน เป็นมะเร็ง หรือมีความเสี่ยงสูงอื่น ๆ แพทย์อาจพิจารณาให้ยาป้องกันลิ่มเลือดเพิ่มเติมสำหรับการเดินทางเป็นรายบุคคล [13][5] ไม่ควรซื้อยามากินเอง เพราะยาป้องกันลิ่มเลือดบางชนิดเพิ่มโอกาสเลือดออก
ผ่านเครื่องตรวจโลหะและจุดตรวจค้นที่สนามบิน
ข้อเข่าและข้อสะโพกเทียมมีส่วนที่ทำจากโลหะ จึงมักทำให้เครื่องตรวจโลหะแบบเดินผ่านส่งสัญญาณ การทดสอบกับเครื่องตรวจที่ตั้งค่าแบบสนามบินพบว่าข้อสะโพกเทียมทุกรายและข้อเข่าเทียม 9 ใน 10 รายทำให้เครื่องดัง [17] การศึกษาผู้ใส่ข้อเข่าเทียมที่เดินทางจริงพบเครื่องดังประมาณ 8 ใน 10 ราย และราวครึ่งหนึ่งรู้สึกไม่สบายใจกับเหตุการณ์นี้ [3] เครื่องสแกนร่างกายแบบใหม่ก็แจ้งเตือนข้อเทียมได้เช่นกัน [18] เรื่องนี้เป็นเรื่องปกติ ไม่ได้แปลว่าข้อเทียมมีปัญหา การเดินผ่านเครื่องตรวจโลหะหรือเครื่องสแกนร่างกายไม่ทำอันตรายต่อข้อเทียม และส่วนใหญ่ไม่ทำให้การเดินทางสะดุดมากนัก [19]
เตรียมตัวผ่านจุดตรวจค้น
✓ แจ้งเจ้าหน้าที่ก่อนเดินผ่านเครื่อง บอกว่าใส่ข้อเข่าหรือข้อสะโพกเทียมข้างไหน เจ้าหน้าที่จะตรวจเพิ่มเติมเฉพาะจุดได้ง่ายขึ้น
✓ เอาโลหะอื่นออกก่อน และเผื่อเวลา ถอดเข็มขัด นาฬิกา และของที่เป็นโลหะใส่ถาดไว้ก่อน ตั้งแต่พฤศจิกายน 2569 บางสนามบินในไทยเปลี่ยนจากการใช้เครื่องตรวจโลหะแบบมือถือ เป็นการตรวจค้นด้วยมือหลังผ่านเครื่องตรวจ และแนะนำให้ผู้ที่มีอุปกรณ์ทางการแพทย์ในร่างกายแจ้งเจ้าหน้าที่ก่อน [20] แต่ละสนามบินอาจใช้วิธีต่างกัน จึงควรเผื่อเวลาไว้
✓ พกเอกสารข้อเทียมติดตัว เอกสารไม่ได้ทำให้ข้ามขั้นตอนตรวจค้น แต่ช่วยให้อธิบายได้ง่ายขึ้น และบางสายการบินระบุให้ผู้โดยสารที่ใส่ข้อเทียมโลหะพกใบรับรองแพทย์ [21] ขอใบรับรองแพทย์ภาษาอังกฤษว่าเดินทางด้วยเครื่องบินได้ (fit to fly) ได้จากโรงพยาบาลที่ผ่าตัด
✓ ใส่เสื้อผ้าที่ตรวจง่าย เลือกกางเกงที่ยกขึ้นหรือรูดขึ้นได้ และรองเท้าที่ถอดง่าย ช่วยให้ตรวจค้นได้เร็วขึ้น
ข้อเทียมไม่ได้ทำให้ต้องงดเดินทาง เมื่อเตรียมตัวและแจ้งเจ้าหน้าที่ก่อน ส่วนใหญ่ผ่านจุดตรวจค้นได้โดยไม่ยุ่งยาก
นั่งรถหรือขับรถทางไกลหลังผ่าตัด
การนั่งรถนาน ๆ มีผลต่อการไหลเวียนของเลือดที่ขาเช่นเดียวกับการนั่งเครื่องบิน [2] จึงใช้วิธีป้องกันลิ่มเลือดแบบเดียวกัน และแวะพักลงเดินเป็นระยะ
✓ นั่งเป็นผู้โดยสาร ช่วงแรกนั่งเบาะหน้า เลื่อนเบาะไปด้านหลังเพื่อให้เหยียดขาได้ ขึ้นรถโดยหันหลังนั่งลงบนเบาะก่อน แล้วค่อยยกขาเข้ารถทีละข้าง
✓ ขับรถเอง ส่วนใหญ่กลับมาขับรถได้ประมาณ 4–6 สัปดาห์หลังผ่าตัด เมื่อหยุดยาแก้ปวดที่ทำให้ง่วง เดินได้มั่นคง และเหยียบเบรกแรง ๆ ได้โดยไม่ปวด งานวิจัยพบว่าความเร็วในการเหยียบเบรกกลับมาเท่าก่อนผ่าตัดประมาณ 2 สัปดาห์หลังผ่าตัดข้อสะโพกข้างขวา และ 4 สัปดาห์หลังผ่าตัดข้อเข่าข้างขวา [22]
✓ เริ่มจากระยะใกล้ก่อน การขับรถทางไกลทำให้นั่งนานและเหนื่อยกว่าการขับในเมือง ควรมีคนผลัดขับ และแวะพักลงเดินทุก 1–2 ชั่วโมง
อ่านลำดับการฟื้นตัวหลังผ่าตัดได้ที่ ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม · ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม
เดินทางไปต่างประเทศหลังเปลี่ยนข้อเทียม
นอกจากเรื่องลิ่มเลือดและจุดตรวจค้น การเตรียมยาและเอกสารให้พร้อมช่วยให้เดินทางได้สบายใจขึ้น
✓ ยาประจำตัวและยาป้องกันลิ่มเลือด พกให้พอตลอดการเดินทางและเผื่อไว้ ใส่กระเป๋าถือขึ้นเครื่อง [21] พร้อมรายการชื่อยาและขนาดยา
✓ สรุปประวัติการผ่าตัดภาษาอังกฤษ ระบุชนิดการผ่าตัด ข้างที่ผ่าตัด วันที่ผ่าตัด และยาที่ใช้ ช่วยให้แพทย์ที่ต่างประเทศดูแลได้ทันหากเจ็บป่วย ขอพร้อมใบรับรองแพทย์ fit to fly ได้จากโรงพยาบาลที่ผ่าตัด
✓ ตรวจเงื่อนไขของสายการบินและประกันเดินทาง บางสายการบินขอใบรับรองแพทย์ และบริษัทประกันบางแห่งมีเงื่อนไขสำหรับผู้ที่เพิ่งผ่าตัด [6] ควรแจ้งเรื่องการผ่าตัดเมื่อซื้อประกัน
✓ มีไข้หรือติดเชื้อระหว่างเดินทาง แจ้งแพทย์ทุกครั้งว่าใส่ข้อเทียม และรักษาให้เร็ว อ่านเรื่องป้องกันการติดเชื้อที่ข้อเทียม →
เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์
อาการของลิ่มเลือดอาจเกิดระหว่างเดินทาง หรือหลังเดินทางไปแล้วหลายวันจนถึงประมาณ 4 สัปดาห์ [14] จึงควรสังเกตตัวเองต่อหลังกลับถึงบ้าน
น่องหรือขาบวม ปวด ตึง หรือแดงร้อนขึ้นหลังเดินทาง
โดยเฉพาะเมื่อเป็นข้างเดียว และนอนยกขาสูงแล้วไม่ดีขึ้น ควรมาพบแพท ย์เพื่อตรวจ อาจต้องตรวจอัลตราซาวนด์หลอดเลือดดำที่ขา
ข้อเท้าบวมหลังนั่งนาน
พบได้บ่อยหลังเดินทางไกล ยกขาสูงและเดินแล้วมักยุบลงใน 1–2 วัน ถ้าไม่ยุบ หรือข้างหนึ่งบวมมากกว่าอีกข้างชัดเจน ควรมาพบแพทย์
ล้มระหว่างเดินทาง แล้วปวดข้อที่ผ่าตัด ลงน้ำหนักไม่ได้ หรือขาผิดรูป
ควรไปโรงพยาบาลโดยเร็วเพื่อตรวจร่างกา ยและเอกซเรย์
แผลบวมแดง มีน้ำซึม หรือมีไข้ระหว่างเดินทาง
ควรพบแพทย์ที่ใกล้ที่สุด และแจ้งว่าเพิ่งผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม
⚠ ไปห้องฉุกเฉินทันที หากมี
หายใจเหนื่อยหอบทันที เจ็บหน้าอก ใจสั่น ไอเป็นเลือด หรือหน้ามืดเป็นลม ระหว่างหรือหลังเดินทาง ถ้าอยู่บนเครื่องบิน ให้แจ้งพนักงานต้อนรับทันที ส่วนข้อสงสัยอื่น สอบถาม รศ.นพ. คณินทร์ ได้ทาง LINE @khaninclinic หรือ Facebook khaninortho
อ่านต่อ
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม
ใครควรผ่าตัด ขั้นตอน การพักฟื้น และความเสี่ยง
เรื่องเล่าจากผู้ป่วย
คลิปสั้นที่ผู้ป่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียมเล่าความรู้สึกของตัวเองช่วงพักฟื้น
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม
ผ่าตัดแผลด้านหน้า การพักฟื้น และความเสี่ยง
การดูแลตัวเองหลังผ่าตัด
ดูแลแผล ท่าบริหาร ยาป้องกันลิ่มเลือด และการป้องกันการติดเชื้อ
คำถามที่พบบ่อย
เอกสารอ้างอิง
Sweetland S, Green J, Liu B, et al. Duration and magnitude of the postoperative risk of venous thromboembolism in middle aged women: prospective cohort study. BMJ 2009;339:b4583.
Chandra D, Parisini E, Mozaffarian D. Meta-analysis: travel and risk for venous thromboembolism. Ann Intern Med 2009;151:180–190.
Murgier J, Cavaignac E, Pailhé R. High prevalence of metal detector activation and its psychological impact in patients with total knee arthroplasty: a case-control study. J Exp Orthop 2025;12:e70572.
Clarke MJ, Broderick C, Hopewell S, Juszczak E, Eisinga A. Compression stockings for preventing deep vein thrombosis in airline passengers. Cochrane Database Syst Rev 2021;4:CD004002.
ICM-VTE General Delegates. Recommendations from the ICM-VTE: General. J Bone Joint Surg Am 2022;104(Suppl 1):4–162.
Oputa TJ, et al. Is there a consensus on air travel following hip and knee arthroplasty? Cureus 2023;15:e43814.
Cooper HJ, Sanders SA, Berger RA. Risk of symptomatic venous thromboembolism associated with flying in the early postoperative period following elective total hip and knee arthroplasty. J Arthroplasty 2014;29:1119–1122.
Ball ST, Pinsornsak P, Amstutz HC, Schmalzried TP. Extended travel after hip arthroplasty surgery. Is it safe? J Arthroplasty 2007;22(6 Suppl 2):29–32.
Shea J, Ghosh A, Turner BR, Davies AH, Onida S. A systematic review and meta-analysis of venous thromboembolism risk in surgical patients with recent air travel. Phlebology 2026;41:5–14.
Mahmood F, Harte C, Allen D, Clarke J, Picard F. Perioperative air travel increases the risk of venous thromboembolism following lower limb arthroplasty. Eur J Orthop Surg Traumatol 2023;33:919–925.
Elmenawi KA, et al. When is it safe for patients to air travel after total hip and knee arthroplasty: a comprehensive review. JBJS Rev 2025;13(4).
Kahn SR, Lim W, Dunn AS, et al. Prevention of VTE in nonsurgical patients: Antithrombotic Therapy and Prevention of Thrombosis, 9th ed: American College of Chest Physicians Evidence-Based Clinical Practice Guidelines. Chest 2012;141(2 Suppl):e195S–e226S.
Schünemann HJ, Cushman M, Burnett AE, et al. American Society of Hematology 2018 guidelines for management of venous thromboembolism: prophylaxis for hospitalized and nonhospitalized medical patients. Blood Adv 2018;2:3198–3225.
Kuipers S, Schreijer AJM, Cannegieter SC, Büller HR, Rosendaal FR, Middeldorp S. Travel and venous thrombosis: a systematic review. J Intern Med 2007;262:615–634.
Hu C, et al. The timing of symptomatic pulmonary embolism in patients with nonwarfarin anticoagulants following elective primary total joint arthroplasty. J Arthroplasty 2020;35:1703–1707.
Hongnaparak T, Janejaturanon J, Iamthanaporn K, Tanutit P, Yuenyongviwat V. Aspirin versus rivaroxaban to prevent venous thromboembolism after total knee arthroplasty: a double-blinded, randomized controlled trial. Rev Bras Ortop (Sao Paulo) 2022;57:741–746.
Ramirez MA, Rodriguez EK, Zurakowski D, Richardson LC. Detection of orthopaedic implants in vivo by enhanced-sensitivity, walk-through metal detectors. J Bone Joint Surg Am 2007;89:742–746.
Scheidt MD, et al. The impact of modern airport security protocols on patients with total shoulder replacements. Clin Shoulder Elb 2023;26:416–422.
Abbassian A, Datla B, Brooks RA. Detection of orthopaedic implants by airport metal detectors. Ann R Coll Surg Engl 2007;89:285–287.
ไทยโพสต์. ‘สนามบินดอนเมือง’ ปรับระบบตรวจค้นใช้มือแทนเครื่องตรวจโลหะ เริ่ม 1 พ.ย. 28 ตุลาคม 2569.
การบินไทย. การเตรียมตัวสำหรับการเดินทางทางอากาศ — คำแนะนำสำหรับผู้โดยสารที่มีปัญหาสุขภาพ. เข้าถึง 17 พฤศจิกายน 2569.
van der Velden CA, Tolk JJ, Janssen RPA, Reijman M. When is it safe to resume driving after total hip and total knee arthroplasty? A meta-analysis of literature on post-operative brake reaction times. Bone Joint J 2017;99-B:566–576.
ข้อมูลในบทความนี้ใช้ประกอบการดูแลตัวเองเบื้องต้น ไม่ใช้แทนการตรวจและคำแนะนำจากแพทย์