Reclinic
หมอคณินทร์
บทความสุขภาพ · ปวดหลัง
ปวดหลังร้าวลงขา
เกิดจากอะไร รักษาอย่างไร
ปวดหลังร้าวลงขา (sciatica) คืออาการปวดที่เริ่มจากหลังส่วนล่างหรือก้น แล้วร้าวลงขาเป็นแนว บางรายมีชาหรือขาอ่อนแรงร่วมด้วย สาเหตุที่พบบ่อยคือหมอนรองกระดูกสันหลังทับเส้นประสาท และช่องกระดูกสันหลังตีบ [1] ผู้ป่วยส่วนใหญ่ดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด และหมอนรองกระดูกที่ปลิ้นออกมาจำนวนมากยุบลงได้เอง [2] ที่ Reclinic หาดใหญ่ รศ.นพ. คณินทร์ และแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู ตรวจหาสาเหตุของอาการ รักษาด้วยยา การฝังเข็ม และการดูแลโดยไม่ผ่าตัด และแนะนำให้พบแพทย์เฉพาะทางกระดูกสันหลังเมื่อจำเป็น

เขียนและทบทวนโดย รศ.นพ. คณินทร์ เอี่ยมธนาภรณ์
ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ (ว.35052) · ทบทวนล่าสุด พฤศจิกายน 2569 · อ่านประมาณ 10 นาที
ปวดหลังร้าวลงขามีอาการอย่างไร
อาการปวดร้าวลงขาทำให้หลายคนนั่ง เดิน หรือนอนได้ไม่สบาย และกังวลว่าจะต้องผ่าตัด ความกังวลนี้เข้าใจได้ ส่วนใหญ่อาการดีขึ้นได้ด้วยการรักษาโดยไม่ผ่าตัด อาการที่พบบ่อย ได้แก่
อาการของปวดหลังร้าวลงขา
✓ ปวดจากหลังส่วนล่างหรือก้น ร้าวลงต้นขาด้านหลังหรือด้านข้าง บางรายร้าวลงใต้เข่าถึงน่องหรือเท้า [1]
✓ ปวดขามากกว่าปวดหลัง ลักษณะแปล๊บ แสบร้อน หรือเหมือนไฟช็อต
✓ ชา เสียวซ่า หรือรู้สึกเหมือนมีเข็มทิ่มตามแนวขาหรือเท้า
✓ ปวดมากขึ้นเวลานั่งนาน ก้มตัว ไอ หรือจาม
✓ ยืนหรือเดินได้ไม่นานก็ปวดเมื่อยหรือชาขา ต้องนั่งหรือก้มตัวพักจึงดีขึ้น [6]
✓ ปวดก้นข้างเดียว นั่งนานแล้วปวดมากขึ้น [7]
✓ ขาหรือเท้าอ่อนแรง เช่น เดินแล้วเท้าตก หรือเขย่งปลายเท้าไม่ขึ้น (ควรรีบมาตรวจ)
ปวดขาหนีบหรือปวดก้นที่มาจากข้อสะโพก อ่านได้ที่หน้าข้อสะโพกเสื่อม ส่วนปวดหลังที่เริ่มตั้งแต่อายุยังน้อยและดีขึ้นเมื่อขยับ อ่านได้ที่หน้าข้ออักเสบ →
ปวดหลังร้าวลงขาเกิดจากอะไร
เส้นประสาทถูกกดหรืออักเ สบ
เส้นประสาทที่ออกจากกระดูกสันหลังส่วนเอวรวมกันเป็นเส้นประสาทไซแอติก (sciatic nerve) ทอดยาวจากก้นลงไปถึงเท้า เมื่อรากประสาทถูกกด เช่น จากหมอนรองกระดูกที่ปลิ้นออกมาหรือช่องกระดูกสันหลังที่แคบลง ร่วมกับการอักเสบรอบเส้นประสาท จึงปวดร้าวลงขาตามแนวเส้นประสาทนั้น [1]
ปวดหลังทั่วไปกับปวดร้าวลงขาต่างกันอย่างไร
ปวดหลังส่วนใหญ่มาจากกล้ามเนื้อ เอ็น ข้อต่อ และหมอนรองกระดูกร่วมกัน ซึ่งอาจปวดลามลงก้นหรือต้นขาได้ แต่ไม่ร้าวเป็นแนวลงใต้เข่าและไม่มีชาหรืออ่อนแรง [8] ส่วนปวดร้าวลงขาจากเส้นประสาท มักปวดขามากกว่าหลัง และร้าวเป็นแนวลงไปถึงน่องหรือเท้า
ภาพ MRI ของคนที่ไม่มีอาการปวดหลังเลย ก็พบหมอนรองกระดูกเสื่อมหรือปลิ้นได้บ่อย และพบมากขึ้นตามอายุ [9] แพทย์จึงดูผลตรวจร่วมกับอาการและการตรวจร่างกายเสมอ ผล MRI ที่ดูน่ากังวลไม่ได้แปลว่าต้องผ่าตัด
สาเหตุของปวดหลังร้าวลงขาที่พบบ่อย
สาเหตุที่แตกต่างกันมีอาการบางอย่างคล้ายกัน แพทย์จึงต้องซักประวัติและตรวจร่างกายเพื่อแยกโรคก่อนเริ่มรักษา
หมอนรองกระดูกสันหลังทับเส้นประสาท
หมอนรองกระดูกปลิ้นออกมากดรากประสาท พบบ่อยในวัยทำงาน มักปวดร้าวลงขาข้างเดียว ปวดมากขึ้นเวลานั่ง ก้ม ไอ หรือจาม [1] การรวบรวมงานวิจัยพบว่าหมอนรองกระดูกที่ปลิ้นออกมามากยุบลงได้เองประมาณ 7 ใน 10 ราย ส่วนที่ปลิ้นเพียงเล็กน้อยยุบลงได้น้อยกว่า [2]
ช่องกระดูกสันหลังตีบจากกระดูกสันหลังเสื่อม
กระดูกงอก เอ็นหนาตัว และหมอนรองกระดูกเสื่อม ทำให้ช่องที่เส้นประสาทผ่านแคบลง พบมากขึ้นตามอายุ บางรายมีกระดูกสันหลังเคลื่อนร่วมด้วย มักปวดเมื่อยหรือชาขาเวลายืนหรือเดินนาน และดีขึ้นเมื่อนั่งหรือก้มตัวไปข้างหน้า [6]
กล้ามเนื้อก้นรัดเส้นประสาท (piriformis syndrome)
กล้ามเนื้อมัดลึกในก้นกดเส้นประสาทไซแอติก ปวดก้นและนั่งนานแล้วปวดมากขึ้น [7] ยังเป็นภาวะที่วินิจฉัยได้ไม่ชัดเจน แพทย์จึงตรวจกระดูกสันหลังก่อนเสมอ (รายละเอียดในหัวข้อด้านล่าง)
ปวดจากกล้ามเนื้อและข้อต่อของหลัง
ปวดหลังและอาจลามลงก้นหรือต้นขา แต่ไม่มีชาหรืออ่อนแรง [8] ส่วนใหญ่ดีขึ้นด้วยการขยับตัว ออกกำลังกาย และยา บางรายใช้การฝังเข็มที่จุดกดเจ็บร่วมด้วย