top of page

Reclinic
หมอคณินทร์

บทความสุขภาพ · ข้อสะโพก · หลังผ่าตัด

ต้นขาด้านนอกชาหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก
จะหายไหม และดูแลอย่างไร

หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมผ่านแผลด้านหน้า หลายคนพบว่าผิวด้านนอกของต้นขาชา เหมือนจับผ่านผ้า หรือรู้สึกแสบ ๆ เวลาผ้าเสียดสี อาการนี้พบได้บ่อย ไม่ทำให้ขาอ่อนแรง และส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้นในไม่กี่เดือน บทความนี้อธิบายว่าเกิดจากอะไร มักชานานแค่ไหน แนวแผลมีผลอย่างไร และดูแลผิวบริเวณที่ชาอย่างไร

รศ.นพ. คณินทร์ เอี่ยมธนาภรณ์ ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ Reclinic หาดใหญ่

เขียนและทบทวนโดย รศ.นพ. คณินทร์ เอี่ยมธนาภรณ์

ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ (ว.35052) · ทบทวนล่าสุด พฤศจิกายน 2569 · อ่านประมาณ 5 นาที

พบหลังผ่าตัดแผลด้านหน้าประมาณ

1 ใน 3

ราย [1]

ดีขึ้นเองภายใน 6 เดือน

8 ใน 10

ของผู้ที่มีอาการ [2]

เมื่อครบ 2 ปี เหลือชาเป็นบริเวณเล็ก ๆ

1 ใน 10

ราย การใช้งานไม่ต่าง [3]

เป็นอาการของผิวหนัง

ขาไม่อ่อนแรง

และไม่เกี่ยวกับข้อเทียม

ทำไมต้นขาด้านนอกจึงชา

ผิวหนังด้านนอกของต้นขารับความรู้สึกผ่านเส้นประสาทเส้นเล็กชื่อ เส้นประสาทรับความรู้สึกผิวหนังต้นขาด้านนอก (lateral femoral cutaneous nerve) เส้นประสาทนี้ออกจากเชิงกรานบริเวณปุ่มกระดูกด้านหน้าสะโพก แล้ววิ่งลงมาใกล้แนวแผลผ่าตัดด้านหน้า

ภาพต้นขาขวาแสดงแนวแผลผ่าตัดด้านหน้าสะโพก เส้นประสาทผิวหนังต้นขาด้านนอก และบริเวณผิวด้านนอกต้นขาที่มักชาหลังผ่าตัด

บริเวณที่ชาแตกต่างกันในแต่ละคน ตามการแตกแขนงของเส้นประสาท

✓  เส้นประสาทแตกแขนงต่างกันในแต่ละคน บางคนเส้นประสาทแตกเป็นหลายแขนงกระจายเป็นรูปพัด ผ่านแนวผ่าตัดพอดี ระหว่างผ่าตัดแพทย์ระวังเส้นประสาทนี้ แต่แขนงเล็ก ๆ อาจถูกดึงรั้งหรือระคายเคืองได้

✓  เป็นเพียงความรู้สึกของผิวหนัง เส้นประสาทนี้รับความรู้สึกของผิวอย่างเดียว ไม่ได้สั่งงานกล้ามเนื้อ จึงไม่ทำให้ขาอ่อนแรง เดินได้ตามปกติ และไม่เกี่ยวกับการทำงานของข้อเทียม

✓  ความรู้สึกที่พบได้ ชาเหมือนจับผ่านผ้า แสบหรือเสียวเวลาผ้าเสียดสี หรือรู้สึกเหมือนเป็นเหน็บ ส่วนใหญ่เป็นเพียงเล็กน้อยและไม่รบกวนการใช้งาน การศึกษาที่ถามอาการอย่างละเอียดพบอาการนี้ได้ถึง 2 ใน 3 ราย โดยคะแนนความรำคาญเฉลี่ยต่ำ และไม่จำกัดการใช้งาน [4]

ชานานแค่ไหน

อาการชามักชัดที่สุดในช่วงแรกหลังผ่าตัด แล้วค่อย ๆ หดเป็นบริเวณเล็กลง ระยะเวลาแตกต่างกันในแต่ละคน

สัปดาห์แรก – 3 เดือน

ผิวด้านนอกต้นขาชาหรือแสบชัดที่สุด บริเวณที่ชาอาจกว้างกว่าฝ่ามือ บางคนรู้สึกแสบมากขึ้นเวลาใส่กางเกงรัด

3 – 6 เดือน

ส่วนใหญ่ดีขึ้นชัดเจน การศึกษาแบบสุ่มพบว่าผู้ที่มีอาการประมาณ 8 ใน 10 รายดีขึ้นเองภายใน 6 เดือน [2]

1 – 2 ปี

บางคนยังเหลือชาเป็นบริเวณเล็ก ๆ การศึกษาในประเทศไทยพบอาการชาหลังผ่าตัดประมาณ 1 ใน 4 ราย และเมื่อครบ 2 ปีเหลือเพียงประมาณ 1 ใน 10 ราย โดยการใช้งานสะโพกไม่ต่างจากผู้ที่ไม่ชา [3] ผู้ที่ยังปวดแสบรบกวนชีวิตประจำวันนานพบน้อยมาก ประมาณ 4 ใน 1,000 ราย [5]

แนวแผลกับอาการชา

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกผ่านแผลด้านหน้าทำได้ทั้งแผลแนวตรงตามแนวต้นขา และแผลแนวขวางตามรอยพับขาหนีบ (bikini incision) รศ.นพ. คณินทร์ ใช้ทั้งสองแบบ แต่ละแบบมีข้อดีต่างกัน

✓  แผลแนวขวาง: ชาบ่อยกว่า แต่ปัญหาแผลน้อยกว่า การศึกษาแบบสุ่มพบอาการชาหลังแผลแนวขวางประมาณ 36 ใน 100 ราย เทียบกับ 22 ใน 100 รายหลังแผลแนวตรง [2] ขณะที่การรวบรวมงานวิจัยพบว่าแผลแนวขวางมีปัญหาแผลซึมหรือแผลแยกน้อยกว่าประมาณครึ่งหนึ่ง และแผลเป็นอยู่ในแนวรอยพับผิว [6]

✓  ทั้งสองแบบส่วนใหญ่ดีขึ้นเหมือนกัน ในการศึกษาเดียวกัน อาการชาส่วนใหญ่ดีขึ้นเองภายใน 6 เดือนไม่ว่าจะใช้แผลแบบใด [2]

ก่อนผ่าตัด แพทย์จะอธิบายข้อดีข้อเสียของแต่ละแบบ และเลือกแนวแผลร่วมกับผู้ป่วย ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมผ่านแผลด้านหน้า →

ดูแลผิวบริเวณที่ชา

1

ไม่วางของร้อนบนผิวที่ชา

ผิวที่ชารับรู้ความร้อนได้น้อยลง ไม่ควรวางกระเป๋าน้ำร้อน แผ่นร้อน หรือยาหม่องสูตรร้อนบนบริเวณที่ชา เพราะอาจพองไหม้โดยไม่รู้ตัว

2

ประคบเย็นด้วยผ้าคั่น

ถ้าประคบเย็นบริเวณสะโพก ให้ใช้ผ้าคั่นและครั้งละไม่เกิน 15–20 นาที และตรวจดูผิวบริเวณที่ชาหลังประคบ

3

เลือกกางเกงที่ไม่รัด

กางเกง เข็มขัด หรือขอบกางเกงในที่รัดแน่นบริเวณขาหนีบ อาจกดเส้นประสาทและทำให้แสบมากขึ้น ช่วงแรกเลือกกางเกงเอวยางหลวม ๆ

4

ลูบผิวเบา ๆ ด้วยผ้านุ่ม

เมื่อแผลหายดีแล้ว การลูบผิวบริเวณที่ชาด้วยมือหรือผ้านุ่มวันละหลายครั้ง ช่วยให้ผิวคุ้นกับการสัมผัสและแสบน้อยลง

ไม่ต้องหยุดเดินหรือหยุดบริหารเพราะอาการชา เส้นประสาทนี้ไม่เกี่ยวกับกำลังของขา หากแสบจนนอนไม่หลับ แพทย์อาจให้ยาลดอาการปวดเส้นประสาท

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ปวดแสบร้อนจนรบกวนการนอนหรือการเดิน

ควรมาพบแพทย์ ส่วนน้อยที่ปวดแสบนานรักษาได้ด้วยยา หรือการฉีดยาบริเวณเส้นประสาทโดยใช้อัลตราซาวนด์นำทาง [5]

ชาลามไปด้านหน้าต้นขาหรือหน้าแข้ง หรือต้นขาด้านหน้าอ่อนแรง เข่าทรุด

เป็นเส้นประสาทคนละเส้นกับอาการชาต้นขาด้านนอก พบน้อยมาก ควรมาพบแพทย์โดยเร็ว

ยังชาบริเวณกว้างเมื่อครบ 6 เดือน หรือชาเพิ่มขึ้นแทนที่จะลดลง

ควรให้แพทย์ตรวจในวันนัดติดตามผล

⚠  ควรมาพบแพทย์โดยเร็ว หากมี

ขาอ่อนแรง เข่าทรุดเวลาเดิน ชาลามลงหน้าแข้งหรือเท้า หรือแผลบวมแดงมีน้ำหรือหนองซึม ส่วนข้อสงสัยอื่น สอบถาม รศ.นพ. คณินทร์ ได้ทาง LINE @khaninclinic หรือ Facebook khaninortho

อ่านต่อ

อาการหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก แบบไหนปกติ

ต้นขาชา ขายาวไม่เท่ากัน ปวดขาหนีบ รอยช้ำ และอาการอื่นที่พบได้หลังผ่าตัด

ผ่าตัดเปลี่ยนข้อแล้วยังปวด ปกติไหม

ปวดนานแค่ไหนในแต่ละช่วงหลังผ่าตัด และเมื่อไหร่ควรตรวจหาสาเหตุ

เรื่องเล่าจากผู้ป่วย

คลิปสั้นที่ผู้ป่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียมเล่าความรู้สึกของตัวเองช่วงพักฟื้น

ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม ที่หาดใหญ่

ผ่าตัดแผลด้านหน้าคืออะไร พักฟื้นกี่วัน และความเสี่ยงที่ควรรู้

การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม

ดูแลแผล ท่าบริหาร การเดิน และยาที่ได้รับกลับบ้าน

คำถามที่พบบ่อย

นัดตรวจกับหมอคณินทร์

ต้นขาชาหรือแสบหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกจนกังวล ปรึกษา รศ.นพ. คณินทร์ ได้วันอังคาร–พฤหัสบดี 17.00–19.00 น. และเสาร์–อาทิตย์ 9.00–12.00 น.
โทร 062-498-3913 · LINE @khaninclinic · Facebook khaninortho

เอกสารอ้างอิง

ข้อมูลในบทความนี้ใช้ประกอบการดูแลตัวเองเบื้องต้น ไม่ใช้แทนการตรวจและคำแนะนำจากแพทย์

bottom of page