Reclinic
หมอคณินทร์
หน้าแรก › บทความสุขภาพ › อาการหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก › ต้นขาชา
บทความสุขภาพ · ข้อสะโพก · หลังผ่าตัด
ต้นขาด้านนอกชาหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก
จะหายไหม และดูแลอย่างไร
หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมผ่านแผลด้านหน้า หลายคนพบว่าผิวด้านนอกของต้นขาชา เหมือนจับผ่านผ้า หรือรู้สึกแสบ ๆ เวลาผ้าเสียดสี อาการนี้พบได้บ่อย ไม่ทำให้ขาอ่อนแรง และส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้นในไม่กี่เดือน บทความนี้อธิบายว่าเกิดจากอะไร มักชานานแค่ไหน แนวแผลมีผลอย่างไร และดูแลผิวบริเวณที่ชาอย่างไร

เขียนและทบทวนโดย รศ.นพ. คณินทร์ เอี่ยมธนาภรณ์
ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ (ว.35052) · ทบทวนล่าสุด พฤศจิกายน 2569 · อ่านประมาณ 5 นาที
ทำไมต้นขาด้านนอกจึงชา
ผิวหนังด้านนอกของต้นขารับความรู้สึกผ่านเส้นประสาทเส้นเล็กชื่อ เส้นประสาทรับความรู้สึกผิวหนังต้นขาด้านนอก (lateral femoral cutaneous nerve) เส้นประสาทนี้ออกจากเชิงกรานบริเวณปุ่มกระดูกด้านหน้าสะโพก แล้ววิ่งลงมาใกล้แนวแผลผ่าตัดด้านหน้า

บริเวณที่ชาแตกต่างกันในแต่ละคน ตามการแตกแขนงของเส้นประสาท
✓ เส้นประสาทแตกแขนงต่างกันในแต่ละคน บางคนเส้นประสาทแตกเป็นหลายแขนงกระจายเป็นรูปพัด ผ่านแนวผ่าตัดพอดี ระหว่างผ่าตัดแพทย์ระวังเส้นประสาทนี้ แต่แขนงเล็ก ๆ อาจถูกดึงรั้งหรือระคายเคืองได้
✓ เป็นเพียงความรู้สึกของผิวหนัง เส้นประสาทนี้รับความรู้สึกของผิวอย่างเดียว ไม่ได้สั่งงานกล้ามเนื้อ จึงไม่ทำให้ขาอ่อนแรง เดินได้ตามปกติ และไม่เกี่ยวกับการทำงานของข้อเทียม
✓ ความรู้สึกที่พบได้ ชาเหมือนจับผ่านผ้า แสบหรือเสียวเวลาผ้าเสียดสี หรือรู้สึกเหมือนเป็นเหน็บ ส่วนใหญ่เป็นเพียงเล็กน้อยและไม่รบกวนการใช้งาน การศึกษาที่ถามอาการอย่างละเอียดพบอาการนี้ได้ถึง 2 ใน 3 ราย โดยคะแนนความรำคาญเฉลี่ยต่ำ และไม่จำกัดการใช้งาน [4]
ชานานแค่ไหน
อาการชามักชัดที่สุดในช่วงแรกหลังผ่าตัด แล้วค่อย ๆ หดเป็นบริเวณเล็กลง ระยะเวลาแตกต่างกันในแต่ละคน
สัปดาห์แรก – 3 เดือน
ผิวด้านนอกต้นขาชาหรือแสบชัดที่สุด บริเวณที่ชาอาจกว้างกว่าฝ่ามือ บางคนรู้สึกแสบมากขึ้นเวลาใส่กางเกงรัด
3 – 6 เดือน
ส่วนใหญ่ดีขึ้นชัดเจน การศึกษาแบบสุ่มพบว่าผู้ที่มีอาการประมาณ 8 ใน 10 รายดีขึ้นเองภายใน 6 เดือน [2]
แนวแผลกับอาการชา
การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกผ่านแผลด้านหน้าทำได้ทั้งแผลแนวตรงตามแนวต้นขา และแผลแนวขวางตามรอยพับขาหนีบ (bikini incision) รศ.นพ. คณินทร์ ใช้ทั้งสองแบบ แต่ละแบบมีข้อดีต่างกัน
✓ แผลแนวขวาง: ชาบ่อยกว่า แต่ปัญหาแผลน้อยกว่า การศึกษาแบบสุ่มพบอาการชาหลังแผลแนวขวางประมาณ 36 ใน 100 ราย เทียบกับ 22 ใน 100 รายหลังแผลแนวตรง [2] ขณะที่การรวบรวมงานวิจัยพบว่าแผลแนวขวางมีปัญหาแผลซึมหรือแผลแยกน้อยกว่าประมาณครึ่งหนึ่ง และแผลเป็นอยู่ในแนวรอยพับผิว [6]
✓ ทั้งสองแบบส่วนใหญ่ดีขึ้นเหมือนกัน ในการศึกษาเดียวกัน อาการชาส่วนใหญ่ดีขึ้นเองภายใน 6 เดือนไม่ว่าจะใช้แผลแบบใด [2]
ก่อนผ่าตัด แพทย์จะอธิบายข้อดีข้อเสียของแต่ละแบบ และเลือกแนวแผลร่วมกับผู้ป่วย ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมผ่านแผลด้านหน้า →
ดูแลผิวบริเวณที่ชา
1
ไม่วางของร้อนบนผิวที่ชา
ผิวที่ชารับรู้ความร้อนได้น้อยลง ไม่ควรวางกระเป๋าน้ำร้อน แผ่นร้อน หรือยาหม่องสูตรร้อนบนบริเวณที่ชา เพราะอาจพองไหม้โดยไม่รู้ตัว
2
ประคบเย็นด้วยผ้าคั่น
ถ้าประคบเย็นบริเวณสะโพก ให้ใช้ผ้าคั่นและครั้งละไม่เกิน 15–20 นาที และตรวจดูผิวบริเวณที่ชาหลังประคบ
3
เลือกกางเกงที่ไม่รัด
กางเกง เข็มขัด หรือขอบกางเกงในที่รัดแน่นบริเวณขาหนีบ อาจกดเส้นประสาทและทำให้แสบมากขึ้น ช่วงแรกเลือกกางเกงเอวยางหลวม ๆ
4
ลูบผิวเบา ๆ ด้วยผ้านุ่ม
เมื่อแผลหายดีแล้ว การลูบผิวบริเวณที่ชาด้วยมือหรือผ้านุ่มวันละหลายครั้ง ช่วยให้ผิวคุ้นกับการสัมผัสและแสบน้อยลง
ไม่ต้องหยุดเดินหรือหยุดบริ หารเพราะอาการชา เส้นประสาทนี้ไม่เกี่ยวกับกำลังของขา หากแสบจนนอนไม่หลับ แพทย์อาจให้ยาลดอาการปวดเส้นประสาท
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์
ปวดแสบร้อนจนรบกวนการนอนหรือการเดิน
ควรมาพบแพทย์ ส่วนน้อยที่ปวดแสบนานรักษาได้ด้วยยา หรือการฉีดยาบริเวณเส้นประสาทโดยใช้อัลตราซาวนด์นำทาง [5]
ชาลามไปด้านหน้าต้นขาหรือหน้าแข้ง หรือต้นขาด้านหน้าอ่อนแรง เข่าทรุด
เป็นเส้นประสาทคนละเส้นกับอาการชาต้นขาด้านนอก พบน้อยมาก ควรมาพบแพทย์โดยเร็ว
ยังชาบริเวณกว้างเมื่อครบ 6 เดือน หรือชาเพิ่มขึ้นแทนที่จะลดลง
ควรให้แพทย์ตรวจในวันนัดติดตามผล
⚠ ควรมาพบแพทย์โดยเร็ว หากมี
ขาอ่อนแรง เข่าทรุดเวลาเดิน ชาลามลงหน้าแข้งหรือเท้า หรือแผลบวมแดงมีน้ำหรือหนองซึม ส่วนข้อสงสัยอื่น สอบถาม รศ.นพ. คณินทร์ ได้ทาง LINE @khaninclinic หรือ Facebook khaninortho
อ่านต่อ
อาการหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก แบบไหนปกติ
ต้นขาชา ขายาวไม่เท่ากัน ปวดขาหนีบ รอยช้ำ และอาการอื่นที่พบได้หลังผ่าตัด
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อแล้วยังปวด ปกติไหม
ปวดนานแค่ไหนในแต่ละช่วงหลังผ่าตัด และเมื่อไหร่ควรตรวจหาสาเหตุ
เรื่องเล่าจากผู้ป่วย
คลิปสั้นที่ผู้ป่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียมเล่าความรู้สึกของตัวเองช่วงพักฟื้น
ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม ที่หาดใหญ่
ผ่าตัดแผลด้านหน้าคืออะไร พักฟื้นกี่วัน และความเสี่ยงที่ควรรู ้
การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม
ดูแลแผล ท่าบริหาร การเดิน และยาที่ได้รับกลับบ้าน
คำถามที่พบบ่อย
เอกสารอ้างอิง
Dahm F, et al. Incidence of lateral femoral cutaneous nerve lesions after direct anterior approach primary total hip arthroplasty – a literature review. Orthop Traumatol Surg Res 2021;107:102956.
Sang W, et al. Bikini incision increases the incidence of lateral femoral cutaneous nerve injury in direct anterior approach hip arthroplasty. J Arthroplasty 2021;36:3463–3470.
Phruetthiphat OA, et al. Functional outcome and complication following THA through modified direct anterior approach correlated to cadaveric study: are there any differences in Asian hip? J Orthop Surg Res 2021;16:513.
Goulding K, et al. Incidence of lateral femoral cutaneous nerve neuropraxia after anterior approach hip arthroplasty. Clin Orthop Relat Res 2010;468:2397–2404.
Hax J, et al. Treatment options for persistent lateral femoral cutaneous nerve lesions after total hip arthroplasty via the direct anterior approach. Int Orthop 2025;49:1107–1117.
Subramanian T, et al. Systematic review of wound complications after direct anterior approach total hip arthroplasty. J Am Acad Orthop Surg 2026;34:e2736–e2752.
ข้อมูลในบทความนี้ใช้ประกอบการดูแลตัวเองเบื้องต้น ไม่ใช้แทนการตรวจและคำแนะนำจากแพทย์